Ο καύσωνας από μόνος του δεν αποτελεί λύση απέναντι στο δάκο της ελιάς (Bactrocera oleae), καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες περιορίζουν προσωρινά τη δραστηριότητά του, χωρίς όμως να εξαλείφουν τον πληθυσμό του. Αντίθετα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι παραγωγοί πρέπει να είναι έγκαιρα έτοιμοι για την πρώτη θερινή γενιά του εντόμου, η οποία αναμένει την εμφάνισή της από τις αρχές έως τα μέσα του Ιουλίου.
Στα τέλη του Ιουνίου, ο ενήλικος πληθυσμός του δάκου μπαίνει στη φάση της αναπαραγωγικής ωρίμανσης. Όπως συμβαίνει με τα περισσότερα έντομα, η βιολογία του εξαρτάται άμεσα από τη θερμοκρασία, ενώ η μέση θερμοκρασία του 24ώρου καθορίζει και την ανάπτυξη κάθε σταδίου του κύκλου ζωής του. Όταν οι θερμοκρασίες ξεπερνούν τους 32–34°C, η βιωσιμότητα των αυγών παρουσιάζει εμφανή μείωση, καθώς πολλά αυγά υφίστανται θερμική αδρανοποίηση, ενώ μειώνεται και η γονιμότητα των θηλυκών. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει καταστροφή του πληθυσμού.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι ο δάκος ανταποκρίνεται κυρίως στη μέση ημερήσια θερμοκρασία και όχι στις μέγιστες τιμές των θερμότερων ωρών της ημέρας. Εφόσον οι νυχτερινές θερμοκρασίες παραμένουν κάτω από τους 22–23°C, τα ενήλικα άτομα συνεχίζουν να ωριμάζουν και να ολοκληρώνουν το βιολογικό τους κύκλο. Παράλληλα, το έντομο βρίσκει καταφύγιο στα πιο δροσερά σημεία της κόμης των ελιόδεντρων ή σε γειτονικά μικροπεριβάλλοντα με υψηλότερη υγρασία, όπου μπορεί να επιβιώσει μέχρι να υποχωρήσει ο καύσωνας. Μόλις οι θερμοκρασίες πέσουν κάτω από το κρίσιμο όριο, οι θηλυκοί δάκοι επιστρέφουν άμεσα στην ωοτοκία. Η περίοδος αυτή συμπίπτει με το στάδιο κατά το οποίο ο ελαιόκαρπος αποκτά μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε νερό και διαλυτά σάκχαρα, γεγονός που τον καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικό για την ωοτοκία. Έτσι, ένας ήδη ώριμος πληθυσμός μπορεί να επωφεληθεί άμεσα από τη θερμοκρασιακή μεταβολή και να δημιουργήσει την πρώτη θερινή γενιά.
Παράλληλα με το δάκο, μερικές περιοχές της Ευρώπης παρατηρούν και την παρουσία της καφέ βρωμούσας (Halyomorpha halys). Το έντομο αυτό χρησιμοποιεί την ελιά κυρίως ως φυτό προσωρινής διατροφής και καταφυγίου, ιδιαίτερα κατά την ξήρανση των γειτονικών καλλιεργειών ή την ολοκλήρωση του βιολογικού τους κύκλου. Τα νύγματα διατροφής προκαλούν τοπικές νεκρώσεις στους ιστούς του ελαιόκαρπου και μπορούν να οδηγήσουν σε έντονη καρπόπτωση πριν τη σκλήρυνση του πυρήνα, ακόμη και όταν οι πληθυσμοί του εντόμου είναι σχετικά χαμηλοί.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η αντιμετώπιση δεν πρέπει να ξεκινά με την εμφάνιση των πρώτων φανερών συμπτωμάτων προσβολής, αλλά θεωρούν κρίσιμη την προληπτική προστασία. Οι προτεινόμενες πρακτικές περιλαμβάνουν τις εγκεκριμένες εντομοκτόνες εφαρμογές, όπου είναι απαραίτητες, σε συνδυασμό με ορυκτές σκόνες όπως ο καολίνης ή ο μικρονισμένος ζεόλιθος. Τα υλικά αυτά σχηματίζουν ένα λεπτό προστατευτικό φιλμ στην επιφάνεια της βλάστησης και των καρπών, μειώνοντας τη θερμοκρασία της κόμης, περιορίζοντας το θερμικό και υδατικό στρες των δέντρων και δυσχεραίνοντας τόσο την ωοτοκία του δάκου, όσο και τη διατροφή άλλων φυτοφάγων εντόμων. Επιπλέον, το ορυκτό φιλμ μεταβάλλει τα οπτικά και απτικά ερεθίσματα που χρησιμοποιούν τα έντομα για να εντοπίσουν κατάλληλους καρπούς, μειώνοντας την ελκυστικότητα της καλλιέργειας.
Για την καταπολέμηση του δάκου σε επίπεδο ελαιώνα, ιδιαίτερα όπου το επιτρέπουν οι συνθήκες, ιδιαίτερα αποτελεσματική θεωρείται και η χρήση παγίδων τεχνολογίας «attract and kill» (προσέλκυση και θανάτωση). Οι παγίδες αυτές συνδυάζουν ελκυστικές ουσίες με μικρή ποσότητα εντομοκτόνου και συμβάλλουν στη μείωση του ενήλικου πληθυσμού πριν την έναρξη της μαζικής ωοτοκίας.
Οι γεωπόνοι επισημαίνουν ότι η σύγχρονη φυτοπροστασία στην ελιά έχει ως βάση της κυρίως την πρόληψη. Η προστασία της κόμης και του ελαιόκαρπου πριν την εμφάνιση ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη του δάκου, αποτελεί βασική προϋπόθεση για τον περιορισμό των θερινών προσβολών.
Πηγές:
