Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το ηλιέλαιο έφτασαν τα 1580 δολάρια ανά τόνο, το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούνιο του 2022, καθώς οι νέες επιβαρύνσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα της Μέσης Ανατολής, περιόρισαν την επίδραση των πρόσφατων συγκομιδών στη Νότια Αμερική. Στην αγορά φυτικών ελαίων, το κόστος μεταφοράς, η ενέργεια και οι πολιτικές αποφάσεις, επηρεάζουν όλο και περισσότερο την ισορροπία προσφοράς και ζήτησης.
Το κέντρο βάρους παραμένει στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. Οι απεργίες σε ουκρανικές μονάδες θραύσης και λιμενικές εγκαταστάσεις, έχουν θέσει εκτός λειτουργίας περίπου το 25% της επεξεργαστικής δυναμικότητας της χώρας, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς. Οι αναλυτές υπολογίζουν ότι η διαταραχή αυτή μπορεί να μειώσει τα φετινά έσοδα από εξαγωγές έως και 600 εκατομμύρια δολάρια, περιορίζοντας την παγκόσμια διαθεσιμότητα ηλιέλαιου. Παράλληλα η Ρωσία ενισχύει τον έλεγχο των ροών, καθώς το ρωσικό Υπουργείο Γεωργίας αύξησε τους εξαγωγικούς δασμούς στο ηλιέλαιο στα 9.710,2 ρούβλια ανά τόνο για το Μάρτιο, κάτι που μειώνει τα κίνητρα για εξαγωγές και ενισχύει τις ανοδικές πιέσεις στις διεθνείς τιμές.
Η αγορά βρίσκει μερική ισορροπία από άλλες περιοχές. Οι αποστολές από την Αργεντινή συνεχίζουν κανονικά και οι μεταποιητές στη Βουλγαρία εξασφάλισαν περίπου 400.000 τόνους σπόρων, όμως το σύνολο της αγοράς φυτικών ελαίων στηρίζεται πλέον σε ένα διαφορετικό παράγοντα. Η άνοδος του αργού πετρελαίου αυξάνει τη ζήτηση για βιοντίζελ, γεγονός που ενισχύει τη χρήση φυτικών ελαίων και περιορίζει την προσφορά για την αγορά τροφίμων.
Στην πλευρά των μεταφορών το κόστος αυξάνεται επίσης. Οι εισαγωγείς στην Ινδία αντιμετωπίζουν επιβαρύνσεις, καθώς μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες όπως η CMA CGM, εφαρμόζουν πρόσθετες χρεώσεις κινδύνου έως και 4000 δολάρια ανά εμπορευματοκιβώτιο, για δρομολόγια που περνούν από τη Μέση Ανατολή.
Οι μεταβολές φαίνονται ήδη στις τιμές των σπόρων. Στη Γαλλία τα συμβόλαια στο MATIF φτάνουν γύρω στα 54 έως 55 λεπτά το κιλό, ενώ στην Ιταλία οι μεταποιητές πληρώνουν περίπου 50 έως 51 λεπτά, γεγονός που έχει προκαλέσει αντιδράσεις στη βιομηχανία επεξεργασίας. Στην Ελλάδα η αγορά κινείται χαμηλότερα, με τιμές κοντά στα 40 λεπτά το κιλό, επίπεδο που παραμένει σημαντικά χαμηλότερο από τις βασικές ευρωπαϊκές αγορές.
Σε επίπεδο διεθνούς τάσης η εικόνα είναι σαφής. Οι τιμές του ηλίανθου φτάνουν σήμερα περίπου 13% υψηλότερα από πέρυσι και σχεδόν 40% υψηλότερα από πρόπερσι, σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς φυτικών ελαίων.
Για τους παραγωγούς το συμπέρασμα παραμένει σύνθετο. Η διεθνής αγορά έχει ανοδική πορεία, με τη γεωπολιτική αβεβαιότητα να ενισχύει τις τιμές, όμως στο επίπεδο του χωραφιού η προσαρμογή είναι πιο αργή. Από τα 47 λεπτά πριν δύο χρόνια, στα 40 λεπτά πέρυσι και περίπου στα ίδια επίπεδα σήμερα, η διαφορά ανάμεσα στις διεθνείς αποτιμήσεις και στην τιμή παραγωγού, συνεχίζει να αποτελεί ένα από τα δυσκολότερα ερωτήματα της αλυσίδας τροφίμων.
