Ο γεωπόνος Βασίλης Έξαρχος, γνωστός για την ενασχόληση του με την καλλιέργεια του ακτινιδίου, παρουσιάζει τα βασικά μορφολογικά και φυσιολογικά χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τα πράσινα (Actinidiadeliciosa) τα κίτρινα (Actinidiachinensis) και τα κόκκινα (Actinidiachinensis) ακτινίδια.
Επειδή τα κόκκινα ακτινίδια αποτελούν υποείδος των κίτρινων ακτινιδίων, από τα οποία προέρχονται με γενετική επιλεκτική βελτίωση και επειδή η επέκταση τους παγκοσμίως είναι ακόμα σχετικά μικρή, στο άρθρο αυτό θα ασχοληθούμε μόνο με τα δύο πρώτα είδη.
Σύμφωνα με τον κ. Έξαρχο, μπορούμε να συγκρίνουμε τα δύο είδη σε πολλαπλά επίπεδα, ωστόσο οι κύριες διαφορές αφορούν τη μορφολογία, την ανθεκτικότητα, τις κλιματικές απαιτήσεις, τη συντηρησιμότητα, τα οργανοληπτικά-διατροφικά χαρακτηριστικά, τα τεχνοοικονομικά τους χαρακτηριστικά και τη γεύση τους.
Το πράσινο ακτινίδιο παρουσιάζει αυξημένη παρουσία σε τριχίδια σε όλη την επιφάνεια των φυτικών του ιστών, σε σχέση με το κίτρινο που δεν έχει καθόλου τριχώματα. Επίσης, η μεγαλύτερη ανθοφορία των κίτρινων ποικιλιών επιφέρει υψηλές ανάγκες για αραίωμα, γεγονός που επιβαρύνει αρκετά το κόστος παραγωγής.
Το προηγούμενο χαρακτηριστικό των τριχωμάτων προσδίδει στο πράσινο ακτινίδιο μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στην έντονη ηλιακή ακτινοβολία, στις υψηλές θερμοκρασίες, αλλά και σε εντομολογικές ή φυτοπαθολογικές προσβολές. Αντίθετα το κίτρινο ακτινίδιο, λόγω της σχεδόν λείας επιδερμίδας του, εμφανίζει μεγαλύτερη ευαισθησία σε υδατικό στρες και εγκαύματα καρπών.
Ως εκ τούτου, η εγκατάσταση φυτειών κίτρινου ακτινιδίου προϋποθέτει τη χρήση αντιχαλαζικών δικτύων, τα οποία εκτός από την προστασία από το χαλάζι, προσφέρουν και σκίαση, μειώνοντας έμμεσα τις ανάγκες των φυτών σε νερό μέσω ρύθμισης της διαπνοής.
Από κλιματολογικής άποψης, το κίτρινο ακτινίδιο απαιτεί μικρότερη περίοδο ψύχους το χειμώνα, περίπου 350 με 450 ώρες κάτω των 7°C για το ομαλό “σπάσιμο” του λήθαργου, σε αντίθεση με το πράσινο που χρειάζεται 700 με 800 ώρες.
Η παράμετρος αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία υπό τις συνθήκες της κλιματικής αλλαγής, καθώς σε περιοχές με ήπιο χειμώνα η καλλιέργεια πράσινων ποικιλιών ίσως καταστεί λιγότερο αποδοτική, οδηγώντας σταδιακά σε αντικατάσταση από τις κίτρινες.
Επιπλέον, η λεπτή επιδερμίδα του κίτρινου καρπού το καθιστά πιο ευάλωτο σε μηχανικές καταπονήσεις (π.χ. από άνεμο ή τριβές), γεγονός που αποκλείει την εγκατάστασή του σε ανεμόπληκτες περιοχές.
Από πλευράς συντήρησης, τα πράσινα ακτινίδια εμφανίζουν μεγαλύτερη μετασυλλεκτική αντοχή και καλύτερη διατηρησιμότητα στους θαλάμους ψύξης.
Τα κίτρινα ακτινίδια υπερτερούν ελαφρώς διατροφικά, παρουσιάζοντας υψηλότερες συγκεντρώσεις βιταμίνης C και άλλων αντιοξειδωτικών συστατικών, στοιχείο που συμβάλλει στην υψηλή εμπορική τους αξία και τις υψηλότερες τιμές που σημειώνουν στην παγκόσμια αγορά.
Αξίζει να σημειώσουμε, ότι οι περισσότερες κίτρινες ποικιλίες είναι διαθέσιμες μέσω συστήματος “συμβολαιακής” παραγωγής. Οι εταιρείες που αναπτύσσουν και διαχειρίζονται τα δικαιώματα αυτών των ποικιλιών, πωλούν το πολλαπλασιαστικό υλικό αποκλειστικά σε συμβεβλημένους παραγωγούς, οι οποίοι δεσμεύονται να διαθέτουν τη συγκομιδή τους στις ίδιες εταιρείες. Το στοιχείο αυτό διαφοροποιεί πλήρως την εμπορική πρακτική, σε σχέση με τις ελεύθερα καλλιεργούμενες πράσινες ποικιλίες.
Σημαντική παραμένει και η διαφοροποίηση στη γεύση, όπου το πράσινο ακτινίδιο χαρακτηρίζεται από όξινο και δροσερό προφίλ, ενώ το κίτρινο διαθέτει σαφώς πιο γλυκιά γεύση. Η προτίμηση μεταξύ των δύο τύπων είναι ωστόσο υποκειμενική και εξαρτάται από τις καταναλωτικές συνήθειες κάθε αγοράς, με τις βόρειες χώρες να διατηρούν ιστορικά προτίμηση προς το πράσινο ενώ οι χώρες της Ασίας στο κίτρινο.
Σύμφωνα με τον κ. Έξαρχο, το κάθε είδος του ακτινιδίου θα δημιουργήσει διαφορετικό καταναλωτικό κοινό και ελάχιστα θα ανταγωνιστεί το ένα το άλλο.
Αυτό βέβαια συνεπάγεται ότι οι τιμές πώλησης τα επόμενα χρόνια, θα είναι σε πολύ καλά επίπεδα για τον παραγωγό, σε όλα τα είδη ακτινιδίων.
Πηγές:
