Μια πρακτική που αποκτά αναγνώριση στη βιώσιμη ελαιοκαλλιέργεια, η διαχείριση με φυσική φυτοκάλυψη, δείχνει πως προσφέρει διπλό όφελος:
Αυτό προκύπτει από πρόσφατη επιστημονική μελέτη, η οποία κατέγραψε σαφή υπεροχή ενός συστήματος, που έχει ως βάση του την αυθόρμητη βλάστηση, το θρυμματισμό των κλαδεμάτων και την κάλυψη του εδάφους με το κομμένο φυτικό υλικό, έναντι της συμβατικής κατεργασίας.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η φυτοκάλυψη αυξάνει αισθητά την οργανική ουσία, με ενίσχυση τόσο του συνολικού οργανικού άνθρακα, όσο και του χουμικού άνθρακα. Πρόκειται για δείκτες που έχουν άμεση σχέση με τη μακροχρόνια γονιμότητα, τη βιολογική ισορροπία και τη συνολική αντοχή του εδάφους. Αντίθετα, η συστηματική κατεργασία, πρακτική συνηθισμένη σε ξηρικούς ελαιώνες, σύμφωνα με τα ευρήματα επιβαρύνει τη δομή του εδάφους και αποδυναμώνει την ικανότητά του να απορροφά και να κρατά το νερό της βροχής.
Τη μελέτη πραγματοποίησαν ερευνητές του Κέντρου Αγροβιολογίας και Εδαφολογίας (Cra-Abp) της Φλωρεντίας και του Πανεπιστημίου της Basilicata. Το πεδίο εφαρμογής ήταν ένας ελαιώνας στην περιοχή Ferrandina (Matera), με ώριμα δέντρα της ποικιλίας Maiatica, διαμορφωμένα σε κύπελλο, σε αποστάσεις περίπου 8×8 μέτρων.
Μέσα σε τρία χρόνια, οι μετρήσεις έδειξαν ότι η φυτοκάλυψη οδηγεί σε σαφή συσσώρευση άνθρακα και βελτίωση της εδαφικής δομής.
Καθοριστικό κομμάτι των αποτελεσμάτων, αφορά τη συμπεριφορά του εδάφους απέναντι στο νερό. Στο συμβατικό σύστημα, η μακροπορώδης δομή παρουσιάζει έντονη μείωση, όσο αυξάνεται το βάθος και πέφτει κάτω από το όριο του 5%, κάτω από το οποίο το έδαφος χαρακτηρίζεται συμπαγές. Στο έδαφος με φυτοκάλυψη, οι πόροι παρουσιάζουν πιο ισορροπημένη κατανομή σε όλο το εδαφικό προφίλ, που δείχνει καλύτερη διήθηση και κίνηση του νερού σε μεγαλύτερα βάθη, χωρίς να «σκοντάφτει» σε σκληρά στρώματα.
Στο συμβατικό σύστημα, η μειωμένη διηθητικότητα, η δημιουργία επιφανειακής κρούστας και το συμπαγές στρώμα στο βάθος της κατεργασίας, περιορίζουν το νερό που μπορεί να κρατήσει το έδαφος και ενισχύουν κινδύνους υποβάθμισης, όπως η διάβρωση. Το σύστημα με φυτοκάλυψη, αντίθετα, καταγράφει μεγαλύτερη αποθήκευση νερού στα πρώτα δύο μέτρα του εδάφους, με τις φθινοπωρινές και χειμερινές βροχές να συγκρατούνται σε βάθη 100–200cm. Εκεί, το νερό παραμένει διαθέσιμο για τα ελαιόδεντρα με βαθύ ριζικό σύστημα, όταν ανεβαίνουν οι ανάγκες τους σε υγρασία.
Τα συμπεράσματα αναδεικνύουν τη φυσική φυτοκάλυψη σε πρακτικό εργαλείο, που μπορεί να στηρίξει τη βιωσιμότητα της ελαιοκαλλιέργειας, ειδικά σε περιοχές με ελλιπείς υδατικούς πόρους και σε συνθήκες αυξανόμενης πίεσης από την κλιματική αλλαγή.
Πηγές:
