Σημαντικές ανακατατάξεις στο χάρτη των ελαιούχων καλλιεργειών αναμένει η Ευρώπη ενόψει της συγκομιδής του 2027, καθώς οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες περιορίζουν τις εκτάσεις χειμερινής ελαιοκράμβης, ενώ ο ηλίανθος κερδίζει έδαφος και οδεύει προς νέο ιστορικό ρεκόρ.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Argus Media, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις χειμερινής ελαιοκράμβης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο Ηνωμένο Βασίλειο, μπορεί να κατέβουν κατά 8%, στα 6,23 εκατ. εκτάρια. Ωστόσο, στο δυσμενέστερο σενάριο, η μείωση μπορεί να φτάσει ακόμη και το 18%, περιορίζοντας τις εκτάσεις στα 5,52 εκατ. εκτάρια. Βασική αιτία της υποχώρησης είναι η εκτενής ξηρασία που επικράτησε τον Αύγουστο και το Σεπτέμβριο, δυσκολεύοντας τη σπορά και την εγκατάσταση των καλλιεργειών. Παρά το γεγονός ότι η ελαιοκράμβη εξακολουθεί να παρουσιάζει σχετικά ευνοϊκές οικονομικές προοπτικές, οι καιρικές συνθήκες δεν επέτρεψαν σε αρκετούς παραγωγούς να ολοκληρώσουν τον προγραμματισμό τους. Η εξέλιξη αυτή αναγκάζει τους Ευρωπαίους αγρότες να αναζητήσουν εναλλακτικές καλλιέργειες, επαναπροσδιορίζοντας τις αμειψισπορές και τις επιλογές τους για την επόμενη παραγωγική περίοδο.
Ένα μέρος των εκτάσεων που προορίζονταν για ελαιοκράμβη, ίσως μπορεί να διατεθεί για σιτάρι. Ωστόσο, η προηγούμενη εφαρμογή ζιζανιοκτόνων σε ορισμένα χωράφια περιορίζει τη δυνατότητα άμεσης αντικατάστασής της από χειμερινά σιτηρά. Την ίδια στιγμή, η καλλιέργεια ανοιξιάτικου κριθαριού παρουσιάζει πτωτική τάση τα τελευταία χρόνια, κυρίως εξαιτίας της περιορισμένης ζήτησης από τη βιομηχανία βυνοποίησης. Αντίθετα, οι αναλυτές εκτιμούν ότι υπάρχουν περιθώρια αύξησης των εκτάσεων καλαμποκιού, καθώς οι υψηλότερες τιμές και η ανάγκη αναπλήρωσης των αποθεμάτων σιτηρών ενισχύουν το ενδιαφέρον των παραγωγών.
Πάντως, ο μεγάλος κερδισμένος αυτών των αλλαγών αναμένεται να είναι ο ηλίανθος. Σύμφωνα με την Argus Media, οι εκτάσεις ηλίανθου στην ΕΕ και στο Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσαν να φτάσουν τα 5,2 εκατ. εκτάρια, ξεπερνώντας για πρώτη φορά το όριο των 5 εκατ. εκταρίων. Η προοπτική αυτή έχει σχέση τόσο με τις αλλαγές στον καλλιεργητικό σχεδιασμό όσο και με το κόστος παραγωγής. Ο ηλίανθος μοιάζει πιο ελκυστικός σε αρκετούς Ευρωπαίους παραγωγούς, καθώς έχει χαμηλότερες απαιτήσεις σε αζωτούχα λιπάσματα και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της αγοράς, μπορεί να προσφέρει υψηλότερη οικονομική απόδοση σε σύγκριση με εναλλακτικές καλλιέργειες. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές των λιπασμάτων εξακολουθούν να επιβαρύνουν τους αγροτικούς προϋπολογισμούς, η δυνατότητα περιορισμού των δαπανών λίπανσης αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις αποφάσεις σποράς.
Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες της περιόδου 2025-2026 περιόρισαν τις αποδόσεις σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, ενώ οι διαταραχές στις εξαγωγές μέσω της Μαύρης Θάλασσας συνέβαλαν στην ενίσχυση των διεθνών τιμών του σιταριού. Ειδικότερα, οι τιμές του σιταριού ανέβηκαν τις τελευταίες εβδομάδες στα 258-280 δολάρια ανά τόνο, από περίπου 225 στις αρχές Ιουλίου. Ωστόσο, ακόμη και με τις υψηλότερες τιμές, η παραγωγή σιταριού στη Γαλλία μπορεί να παραμείνει ζημιογόνα το 2027, γεγονός που επηρεάζει τις αποφάσεις των παραγωγών για την κατανομή των καλλιεργούμενων εκτάσεων.
Αντίστοιχες μεταβολές καταγράφει και η ευρύτερη περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, όπου οι ελαιούχοι σπόροι αποκτούν μεγαλύτερο μερίδιο έναντι των σιτηρών. Στη Ρωσία, οι συγκομισθείσες εκτάσεις ελαιοκράμβης έφτασαν το 2026 στο ιστορικό υψηλό των 3,31 εκατ. εκταρίων, με τις προβλέψεις να δείχνουν περαιτέρω επέκταση το 2027. Σημαντικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη διαδραματίζουν οι επενδύσεις σε μονάδες επεξεργασίας ελαιούχων σπόρων. Η Ρωσία διαθέτει ήδη πλεονάζουσα δυναμικότητα επεξεργασίας, ενώ το Καζακστάν συνεχίζει την κατασκευή νέων εγκαταστάσεων. Η ανάπτυξη της μεταποιητικής δυναμικότητας αυξάνει τις ανάγκες για πρώτη ύλη, ενισχύοντας το ενδιαφέρον για τις ελαιούχες καλλιέργειες και επηρεάζοντας το σχεδιασμό της παραγωγής στην ευρύτερη περιοχή.
Πηγή:
Agrocapital
