Στην Ασουνσιόν της Παραγουάης, το Σάββατο 17 Ιανουαρίου 2026, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι χώρες της Mercosur υπέγραψαν τη συμφωνία εταιρικής σχέσης και εμπορίου, κλείνοντας έναν κύκλο διαπραγματεύσεων που ξεκίνησε πριν από περισσότερα από 25 χρόνια. Τη συμφωνία την παρουσιάζουν ως ορόσημο που δημιουργεί μια τεράστια ζώνη ελεύθερων συναλλαγών, με περίπου 700 εκατ. καταναλωτές, αλλά ταυτόχρονα πυροδοτεί έντονες αντιδράσεις, ειδικά από τον ευρωπαϊκό αγροτικό κόσμο.
Τη συμφωνία υπέγραψαν εκ μέρους της ΕΕ η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν (Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) και ο Αντόνιο Κόστα (Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου), παρουσία εκπροσώπων των κρατών-μελών της Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη).
Στην πράξη, έχουν υπογραφεί τα εξής:
Η συμφωνία στοχεύει σε μείωση/κατάργηση δασμών και διευκόλυνση εμπορίου μεταξύ δύο μεγάλων αγορών, με τους υποστηρικτές να μιλούν για γεωπολιτικό βάρος και ενίσχυση των εμπορικών δεσμών της Ευρώπης σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η συμφωνία ανοίγει ευκαιρίες και για τον αγροδιατροφικό τομέα της ΕΕ, με μείωση υψηλών δασμών σε προϊόντα όπως ελαιόλαδο, κρασί, σοκολάτα κ.ά. (ανά προϊόν και κατηγορία).
Οι βασικές ανησυχίες που εγείρουν αντιδράσεις είναι τρεις:
Για τη χώρα μας, το ενδιαφέρον είναι διπλό:
Ευκαιρίες (εξαγωγές):
Η Επιτροπή αναδεικνύει ότι προϊόντα όπως το ελαιόλαδο (και άλλα αγροδιατροφικά) μπορούν να ωφεληθούν από την άρση/μείωση δασμών στη Mercosur, άρα δυνητικά να ενισχύσουν τις ελληνικές εξαγωγές (όπου υπάρχει πρόσβαση και ανταγωνιστικότητα).
Κίνδυνοι (εισαγωγές & πίεση τιμών):
Στον αντίποδα, αγροτικές περιοχές και κλάδοι που ήδη τελούν υπό πίεση (π.χ. κτηνοτροφία, αλλά και προϊόντα που τα επηρεάζουν οι διεθνείς ροές, όπως ρύζι ή μέλι) παρακολουθούν με ανησυχία το ενδεχόμενο επιπλέον εισαγωγών και πίεσης στο εισόδημα.
Παρότι η συμφωνία έλαβε υπογραφή, δε σημαίνει ότι θα έχει αυτόματη εφαρμογή στο σύνολό της.
Η EMPA απαιτεί διαδικασίες επικύρωσης.
Η iTA αφορά αρμοδιότητες της Ένωσης και προχωρά για έγκριση με τα ευρωπαϊκά θεσμικά βήματα, για τη δυνατότητα προσωρινής εφαρμογής, μέχρι την ολοκλήρωση της πλήρους κύρωσης της συνολικής συμφωνίας.
