Ένα βήμα πιο κοντά στην αναθεώρηση του κανονιστικού πλαισίου για τα βιολογικά προϊόντα βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά την πολιτική συμφωνία της Τρίτης 20 Οκτωβρίου 2026, μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Οι αλλαγές αφορούν την παραγωγή, την επισήμανση και την πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων, καθώς και τους εμπορικούς κανόνες για τις συναλλαγές με χώρες εκτός ΕΕ.
Κεντρική πρόβλεψη της συμφωνίας είναι η παράταση έως 31 Δεκεμβρίου 2036 της αναγνώρισης 11 τρίτων χωρών στο πλαίσιο του καθεστώτος ισοδυναμίας. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η αποφυγή διαταραχών στις εισαγωγές και τις εξαγωγές βιολογικών προϊόντων, όσο συνεχίζουν οι διαπραγματεύσεις για εμπορικές συμφωνίες. Παράλληλα, το νέο πλαίσιο προβλέπει αλλαγές στους όρους υπό τους οποίους εισαγόμενα βιολογικά προϊόντα μπορούν να φέρουν το ευρωπαϊκό λογότυπο, καθώς και απλουστεύσεις στις διαδικασίες πιστοποίησης και προσαρμογές στους κανόνες παραγωγής.
Η συμφωνία αποσαφηνίζει τους όρους διάθεσης στην ευρωπαϊκή αγορά προϊόντων από τρίτες χώρες, με συστήματα βιολογικής παραγωγής που αναγνωρίζονται ως ισοδύναμα. Τα προϊόντα αυτά θα μπορούν να εξακολουθήσουν να κυκλοφορούν με την ένδειξη «βιολογικό» και να φέρουν το λογότυπο της χώρας προέλευσής τους. Για να χρησιμοποιούν, ωστόσο, το ευρωπαϊκό λογότυπο, θα πρέπει να πληρούν πρόσθετες απαιτήσεις παραγωγής και ελέγχου, πέραν όσων καλύπτονται από την αναγνώριση ισοδυναμίας. Οι απαιτήσεις μπορεί να αφορούν, μεταξύ άλλων, την καλή διαβίωση των ζώων και τις μεθόδους μεταποίησης. Παράλληλα, τα δύο ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα συμφώνησαν να αποσύρουν την πρόταση της Επιτροπής που θα επέτρεπε τη χρήση του ευρωπαϊκού σήματος σε προϊόντα με λιγότερο από 5% συστατικά προερχόμενα από χώρες εκτός ΕΕ, όταν αυτά δεν πληρούν πρόσθετα κριτήρια.
Η συμφωνία προβλέπει σημαντικές αλλαγές για το λιανεμπόριο, όσον αφορά τις μικρές επιχειρήσεις που διαθέτουν απευθείας στους καταναλωτές μη συσκευασμένα βιολογικά προϊόντα, όπως φρούτα και λαχανικά. Σύμφωνα με όσα αναφέρει σε ανακοίνωσή του το Συμβούλιο της ΕΕ, το όριο ετήσιου κύκλου εργασιών για την απαλλαγή τους από την υποχρέωση πιστοποίησης, ανεβαίνει από τα 20.000 στα 40.000€, με βάση τον ετήσιο μέσο όρο της προηγούμενης πενταετίας. Παράλληλα, το όριο του ετήσιου όγκου πωλήσεων ανεβαίνει από τα 5.000 στα 10.000 κιλά. Η απαλλαγή θα μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να ισχύσει και σε αντίστοιχες μικρές επιχειρήσεις ηλεκτρονικού εμπορίου. Πρόκειται για αλλαγές που ανήκουν στην προσπάθεια περιορισμού των διοικητικών επιβαρύνσεων.
Η αναθεώρηση περιλαμβάνει επίσης προσαρμογές σε επιμέρους κανόνες ζωικής και φυτικής παραγωγής, όπως αυτούς που αφορούν την πτηνοτροφία, τις ζωοτροφές, την περίοδο μετατροπής σε βιολογική παραγωγή, τις κτηνιατρικές θεραπείες και τη διαχείριση της γονιμότητας του εδάφους στα θερμοκήπια.
Ειδικά για τις ζωοτροφές, η αναθεώρηση προβλέπει προσωρινή ευελιξία στη χρήση μη βιολογικών πρωτεϊνούχων ζωοτροφών για πουλερικά και χοίρους, καθώς και για νεαρά υδρόβια ζώα που εκτρέφονται στο πλαίσιο της υδατοκαλλιέργειας. Οι σχετικές παρεκκλίσεις θα καταργηθούν σταδιακά.
Για την ομαλή μετάβαση στο νέο πλαίσιο, η πώληση προϊόντων που έχουν ήδη λάβει σήμανση σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες, θα μπορεί να συνεχίσει έως εξάντλησης των αποθεμάτων. Η αναθεώρηση προβλέπει επίσης μεταβατικές ρυθμίσεις για τις εισαγωγές και το διεθνές εμπόριο, με στόχο την αποφυγή διαταραχών στην αγορά.
Η βιολογική γεωργία αποτελεί βασικό μέρος της ΚΑΠ, με τις εκτάσεις βιολογικής καλλιέργειας να αντιστοιχούν στο 11% των συνολικών αγροτικών εκτάσεων της ΕΕ. Το ισχύον ενωσιακό πλαίσιο για τη βιολογική παραγωγή και επισήμανση ισχύει από τον Ιανουάριο του 2022. Η νέα συμφωνία βασίστηκε, σύμφωνα με την Επιτροπή, στις διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερόμενους φορείς και αποσκοπεί στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών και στη διασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού στην αγορά.
“Η συμφωνία παρέχει στον τομέα την απαιτούμενη σαφήνεια για να συνεχίσει την ανάπτυξη”, σχολίασε ο επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων, Κριστόφ Χάνσεν, υπογραμμίζοντας τη σημασία ύπαρξης προβλέψιμων κανόνων και ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τους παραγωγούς.
Η συμφωνία αναμένει τώρα επίσημη έγκριση από το Ευρωκοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ, για να μπορέσει να μπει σε εφαρμογή, μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, την επομένη της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Στόχος είναι η ολοκλήρωση της διαδικασίας πριν το τέλος του 2026, για τη διασφάλιση της νομικής βεβαιότητας για τις επιχειρήσεις και την αποφυγή προβλημάτων στο εμπόριο, ενόψει της λήξης της ισχύουσας αναγνώρισης για τις εισαγωγές.
