Η αξιοποίηση των φωτοβολταϊκών στη γεωργία αποκτά ολοένα και μεγαλύτερο ενδιαφέρον, καθώς τα πάνελ μπορούν να προσφέρουν περισσότερα από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Σε οπωρώνα αχλαδιών στο Schoonrewoerd της Ολλανδίας, τα φωτοβολταϊκά έχουν τοποθετηθεί πάνω από τις καλλιέργειες, δημιουργώντας ένα σύστημα που λειτουργεί ταυτόχρονα ως ενεργειακή εγκατάσταση και ως προστατευτικό σκέπαστρο για τα δέντρα.
Στο αγρόκτημα του παραγωγού Jan Brouwer, οι αχλαδιές αναπτύσσονται κάτω από τα φωτοβολταϊκά, ενώ η φετινή παραγωγή είναι ιδιαίτερα καλή. Ο Jan-Willem van Giessen της Trellex, της εταιρείας που προμήθευσε τις μεταλλικές κατασκευές στήριξης, αναφέρει ότι ο παραγωγός είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα. Η εγκατάσταση δημιουργήθηκε στον οπωρώνα την προηγούμενη χρονιά και έχει σχεδιαστεί ως ένα πολυλειτουργικό σύστημα. Εκτός από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, η οροφή των πάνελ περιορίζει την έκθεση των δέντρων σε ακραίες καιρικές συνθήκες. Παρέχει προστασία από την υψηλή θερμοκρασία και την ξηρασία, ενώ παράλληλα λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στη δυνατή βροχή και το χαλάζι. Ιδιαίτερα τις θερμότερες ώρες της ημέρας, τα φωτοβολταϊκά μειώνουν την άμεση έκθεση των αχλαδιών στον ήλιο, λειτουργώντας ουσιαστικά ως ένα τεχνητό σκίαστρο.
Ο συγκεκριμένος οπωρώνας χρησιμοποιεί ημιδιαφανή φωτοβολταϊκά πάνελ, επιλογή που επιτρέπει τη διέλευση μέρους του ηλιακού φωτός. Ωστόσο, η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάνω από μια καλλιέργεια απαιτεί προσεκτική ισορροπία μεταξύ παραγωγής ενέργειας και διαθέσιμου φωτός για τα φυτά. Οι ανάγκες διαφέρουν σημαντικά από καλλιέργεια σε καλλιέργεια. Ενώ μια τέτοια λύση μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα σε κάποια φυτά, σε άλλες καλλιέργειες όπως τα σμέουρα, μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά. Στην περίπτωση των αχλαδιών, η ανάπτυξη των καρπών κάτω από τα πάνελ φαίνεται να έχει ομαλή εξέλιξη.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί ωστόσο, η περίοδος σχηματισμού των ανθοφόρων οφθαλμών. Τότε τα δέντρα έχουν ανάγκη από επαρκή φωτισμό, έτσι η χαμηλή ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να αποτελέσει παράγοντα που πρέπει να αξιολογηθεί προσεκτικά, ειδικά όσο προχωρά η καλλιεργητική περίοδος.
Η Trellex δρα κυρίως στην κατασκευή χαλύβδινων πασσάλων και συστημάτων στήριξης για δενδροκαλλιέργειες. Παραδοσιακά, οι οπωρώνες χρησιμοποιούν ξύλινους ή τσιμεντένιους πασσάλους. Ωστόσο, η εταιρεία επισημαίνει ότι υπάρχει ολοένα και μεγαλύτερος περιορισμός στη διαθεσιμότητα ποιοτικής ξυλείας και αύξηση στο κόστος της. Το τσιμέντο παραμένει μια ανθεκτική λύση, έχει όμως σημαντικό βάρος και απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια στη μεταφορά και την εγκατάσταση. Σύμφωνα με την Trellex, ο χάλυβας παρουσιάζει επίσης πλεονέκτημα ως προς την ευκαμψία του, ιδιαίτερα όταν η κατασκευή δέχεται πλευρικές καταπονήσεις. Η εταιρεία παρουσίασε τη χαλύβδινη εκδοχή των συστημάτων της το 2019. Παρότι η αρχική επένδυση είναι υψηλότερη, το μέταλλο προσφέρει πλεονεκτήματα στη λειτουργία της κατασκευής και διατηρεί σημαντική υπολειμματική αξία, γεγονός που μπορεί να περιορίσει μέρος του μακροπρόθεσμου κόστους.
Παρά το ενδιαφέρον για αγροτικά φωτοβολταϊκά, η αγορά αυτών των κατασκευών είναι ακόμη σε πρώιμο στάδιο. Η Trellex αναφέρει ότι για συμβατικά αντιχαλαζικά δίχτυα, προμηθεύει πασσάλους για περίπου 400 έως 500 εκτάρια ανά έτος. Αντίθετα, οι εγκαταστάσεις που αφορούν φωτοβολταϊκά πάνω από καλλιέργειες, φτάνουν μέχρι σήμερα σε μόλις 3 εκτάρια συνολικά. Η περίοδος των ιδιαίτερα υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας είχε αυξήσει τα σχετικά ερωτήματα από παραγωγούς. Ωστόσο, αρκετά σχέδια δεν προχωρούν, κυρίως λόγω δυσκολιών στη σύνδεση με το δίκτυο ηλεκτρισμού, αλλά και εξαιτίας των απαιτούμενων πολεοδομικών και αδειοδοτικών διαδικασιών.
Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας είναι το κόστος. Ένα πλήρες σύστημα με παραδοσιακό αντιχαλαζικό δίχτυ φτάνει περίπου τα 17.000€ έως 25.000€ ανά εκτάριο. Στα φωτοβολταϊκά, αντίθετα, η συνολική επένδυση μπορεί να φτάσει περίπου τα 700.000€ έως 800.000€ ανά εκτάριο. Έτσι, η οικονομική βιωσιμότητα δεν εξαρτάται μόνο από το κόστος κατασκευής, αλλά και από το τι θα γίνει με την παραγόμενη ενέργεια. Καθοριστικό ρόλο έχει το κατά πόσο ο παραγωγός μπορεί να καταναλώσει ο ίδιος την ηλεκτρική ενέργεια ή να τη διαθέσει στην αγορά.
Η περίπτωση του οπωρώνα στο Schoonrewoerd δείχνει πάντως, ότι τα φωτοβολταϊκά πάνω από τις καλλιέργειες μπορούν να αποκτήσουν έναν ευρύτερο ρόλο: Πέρα από την παραγωγή καθαρής ενέργειας, μπορούν να αποτελέσουν ένα εργαλείο προστασίας των καλλιεργειών απέναντι στις ολοένα συχνότερες και εντονότερες καιρικές συνθήκες.
