Με πρόστιμα από 100 έως 5000€ κινδυνεύουν χιλιάδες Έλληνες που έχουν ελαιόδεντρα, ακόμα και αν δε μαζεύουν ελιές, ή δε βγάζουν λάδι.
Πρόκειται για τη ρύθμιση του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η οποία ενεργοποιείται με την ΚΥΑ 77979/2025 και εισάγει τον έλεγχο των ελαιόδεντρων σε όλη τη χώρα, μέσω ψηφιοποίησης της παραγωγής και κύρωση σε περίπτωση παράλειψης.
Συγκεκριμένα, μέχρι το Μάρτιο του 2026 έχουν περιθώριο να υποβάλλουν δήλωση στην πλατφόρμα του Ελαιοκομικού Μητρώου, όσοι έχουν χωράφι από 21 ελαιόδεντρα και πάνω.
Στην πράξη, κάθε παραγωγός που κατέχει ελαιοτεμάχιο έχει υποχρέωση να επικαιροποιήσει το Ελαιοκομικό Μητρώο και να υποβάλει ψηφιακά, δήλωση συγκομιδής ελιάς και ελαιόλαδου εντός της περιόδου από 1η Οκτωβρίου έως 31 Μαΐου της επόμενης χρονιάς, ακόμα και αν «δε βγάλει λάδι».
Σε περιπτώσεις μη υποβολής, καθυστέρησης ή ανακριβούς δήλωσης, προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα, από 100 έως και 5000€, ανάλογα με το μέγεθος της εκμετάλλευσης.
Επιπλέον, υποχρεωτική είναι και η δήλωση στην εφορία τυχόν αγροτικού εισοδήματος και στον ΕΦΚΑ, εάν αποκτούν αγροτικό εισόδημα από ελαιόλαδο και είναι συνταξιούχοι.
Το μεγάλο ερώτημα είναι το τι ισχύει με τους μικροϊδιοκτήτες, οι οποίοι κατέχουν λίγα ελαιόδεντρα χωρίς να είναι κατ’ επάγγελμα αγρότες.
Ένα σύνηθες φαινόμενο στη χώρα, καθώς πολλοί έχουν λίγα δέντρα σε ένα μικρό κτήμα, από τις οποίες βγάζουν κυρίως το λάδι «του σπιτιού» για την κάλυψη των προσωπικών τους αναγκών.Η σχετική ΚΥΑ, ορίζει ως «ελαιοκομικό αγροτεμάχιο» ή αλλιώς «ελαιοτεμάχιο», ένα συνεχές τμήμα έκτασης που συγκεντρώνει ελαιόδενδρα.
Παράλληλα, σύμφωνα με την ενημέρωση που έχουν λάβει συνεταιρισμοί και μητρώα, οι κυρώσεις αφορούν όσους έχουν 21 ή περισσότερα ελαιόδεντρα, οπότε τα 20 δέντρα θεωρούνται ο «κόφτης» για την εφαρμογή της υποχρεωτικότητας.
Αυτό σημαίνει πως δεν είναι υποχρεωτική η δήλωση για όσους έχουν κάποια διάσπαρτα δέντρα σε έναν κήπο, αν και συνίσταται η επιβεβαίωση της υποχρεωτικότητας με τις αρμόδιες αρχές.
«Η υποχρέωση υποβολής δηλώσεων απορρέει από την κοινοτική νομοθεσία και τον εθνικό νόμο 5035/2023 (άρθρο 49), με στόχο την προστασία της παραγωγικής και εμπορικής αλυσίδας, την αποτροπή αθέμιτων πρακτικών και τη διασφάλιση της ποιότητας και ασφάλειας του ελαιολάδου» τονίζει σε επίσημο δελτίο Τύπου το ΥπΑΑΤ, αναφέροντας πως η υποχρεωτική εφαρμογή των Δηλώσεων Συγκομιδής Ελαιοκάρπου μετατίθεται για την επόμενη ελαιοκομική περίοδο, με έναρξη από την 1η Οκτωβρίου 2026.
Στο «Ελαιοκομικό Μητρώο» καταχωρίζονται και ενημερώνονται υποχρεωτικά τα στοιχεία όλων των ελαιοκομικών αγροτεμαχίων της χώρας, ώστε κάθε χρονική στιγμή να αποτυπώνεται η υφιστάμενη ιδιοκτησιακή και καλλιεργητική κατάστασή τους.
Η υποβολή της δήλωσης συγκομιδής ελαιοκάρπου γίνεται από τους υπόχρεους της παρ. 1, μέσω της αντίστοιχης Ηλεκτρονικής Εφαρμογής του ΥπΑΑΤ, από την 1η Οκτωβρίου κάθε έτους έως την 24η ώρα της 31ης Μαΐου του επόμενου έτους.
Ο υπόχρεος της παρ. 1 μπαίνει στην ψηφιακή υπηρεσία «Δήλωση Συγκομιδής Ελιάς» μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr-ΕΨΠ) με τη χρήση των κωδικών διαπιστευτηρίων Taxisnet (διαθέσιμη ΕΔΩ).
Η δήλωση συγκομιδής γίνεται αμέσως μετά την ολοκλήρωση της συγκομιδής από τον παραγωγό και την ολοκλήρωση της παράδοσης του νωπού ελαιόκαρπου στο ελαιοτριβείο ή στη μονάδα επεξεργασίας μεταποίησης επιτραπέζιας ελιάς.
Να σημειώσουμε πως, για τη συμπλήρωση και υποβολή των δηλώσεων συγκομιδής, στα τιμολόγια/δελτία παραλαβής κατά την παραλαβή του ελαιόκαρπου από τις ελαιοκομικές επιχειρήσεις, (ελαιοτριβεία, μονάδες επεξεργασίας επιτραπέζιας ελιάς) αναγράφονται τα παρακάτω στοιχεία:
Οι αρμόδιες αρχές θα πραγματοποιούν ετησίως ελέγχους σε δείγμα τουλάχιστον 5% των δηλώσεων συγκομιδής, το οποίο προσδιορίζεται με βάση ανάλυση κινδύνου, η οποία περιλαμβάνει και τις περιπτώσεις υπότροπων υπόχρεων.
Σε περίπτωση διαπίστωσης μη συμμορφώσεων με τις διατάξεις της παρούσας, επιβάλλουν διοικητικά πρόστιμα, ενώ σε περίπτωση ανακριβούς δήλωσης αριθμού ελαιοδένδρων, επιβάλλουν πρόστιμο 60€ ανά ελαιόδενδρο της δήλωσης που υπερβαίνει ή υπολείπεται του πραγματικού αριθμού.
Συγκεκριμένα:
Σε κάθε περίπτωση επανάληψης μη συμμορφώσεων των παραγράφων 3, 4 και 5, τα ανωτέρω μοναδιαία ποσά προστίμου προσαυξάνονται κατά 50%.
Προφανή σφάλματα κατά την υποβολή των δηλώσεων συγκομιδής μπορούν να αναγνωρισθούν και να διορθωθούν από την αρμόδια ΔΑΟΚ, κατόπιν αίτησης του παραγωγού και προσκόμισης των απαιτούμενων δικαιολογητικών/παραστατικών.
«Η υποχρέωση υποβολής δηλώσεων απορρέει από την κοινοτική νομοθεσία και τον εθνικό νόμο 5035/2023 (άρθρο 49), με στόχο την προστασία της παραγωγικής και εμπορικής αλυσίδας, την αποτροπή αθέμιτων πρακτικών και τη διασφάλιση της ποιότητας και ασφάλειας του ελαιολάδου» τονίζει σε επίσημο δελτίο Τύπου το ΥπΑΑΤ με τίτλο: «Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης: Μετατίθεται για την ελαιοκομική περίοδο 2026-2027 η υποχρεωτική υποβολή Δηλώσεων Συγκομιδής Ελαιοκάρπου», το οποίο αναφέρει αναλυτικά τα εξής:
«Σύμφωνα με δήλωση του Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης κ. Γιάννη Ανδριανού, ύστερα από συνεργασία με τον Υπουργό κ. Κώστα Τσιάρα, η υποχρεωτική εφαρμογή των Δηλώσεων Συγκομιδής Ελαιοκάρπου, που είχε θεσπιστεί με την ΥΑ 77979/21-3-2025 (ΦΕΚ 1749 Β), μετατίθεται για την επόμενη ελαιοκομική περίοδο, με έναρξη από την 1η Οκτωβρίου 2026.
Η υποχρέωση υποβολής δηλώσεων απορρέει από την κοινοτική νομοθεσία και τον εθνικό νόμο 5035/2023 (άρθρο 49), με στόχο την προστασία της παραγωγικής και εμπορικής αλυσίδας, την αποτροπή αθέμιτων πρακτικών και τη διασφάλιση της ποιότητας και ασφάλειας του ελαιόλαδου.
Κατά την πιλοτική εφαρμογή του μέτρου σε αρκετές Περιφερειακές Ενότητες, ιδίως σε περιοχές με έντονη έλαιο καλλιέργεια, προέκυψαν τεχνικά ζητήματα στην ενημέρωση του ελαιοκομικού μητρώου. Για τον λόγο αυτό, το ΥΠΑΑΤ αποφάσισε τη μετάθεση της υποχρεωτικότητας για την οποία σύντομα θα εκδοθεί σχετική υπουργική απόφαση.
Παρά την παράταση, το ΥΠΑΑΤ συνιστά στους παραγωγούς, ιδιοκτήτες και μισθωτές ελαιοκτημάτων να απευθύνονται από τώρα στις τοπικές Διευθύνσεις Αγροτικής Ανάπτυξης, ώστε να ενημερώνουν το μητρώο τους και να είναι έτοιμοι για την ορθή και έγκαιρη υποβολή Δηλώσεων Συγκομιδής από τον Οκτώβριο του 2026».
