Μεγάλη απειλή για το παρθένο ελαιόλαδο, ειδικότερα για τον κλάδο των ελαιοτριβείων και το πυρηνέλαιο, αποτελούν τα όρια των Αρωματικών Υδρογονανθράκων Ορυκτών Ελαίων (Mineral Oil Aromatic Hydrocarbons “MOAH”) που σχεδιάζει να θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αναφέρει η Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας (4Ε).
Σύμφωνα με την 4Ε, σε απαντητική επιστολή της Κομισιόν, σε δεύτερη επιστολή–παρέμβασή της, με την οποία ζήτησε ενημέρωση και χρονοδιάγραμμα των εξελίξεων, αναφέρεται στο διαδικαστικό σκέλος ότι «αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη εσωτερικές διαδικασίες για την προετοιμασία του προς ψηφοφορία κειμένου. Μόλις ολοκληρωθούν αυτές οι διεργασίες, οι ενδιαφερόμενοι φορείς θα ενημερωθούν για το σχέδιο κανονισμού, το οποίο προγραμματίζεται να τεθεί σε ψηφοφορία το Νοέμβριο του τρέχοντος έτους».
«Το ουσιαστικό μέρος, το σκεπτικό των θέσεων της Κομισιόν και οι προτάσεις στις οποίες καταλήγει σε ό,τι αφορά τα όρια και τα χρονοδιαγράμματα εφαρμογής των MOAH», όπως παραθέτει η 4E, είναι τα παρακάτω:
Το πρώτο και βασικό που διαπιστώνεται είναι «η αντίφαση μεταξύ των επιστημονικών δεδομένων -των οποίων εν πολλοίς η Κομισιόν αναγνωρίζει τα κενά και τις αδυναμίες τους- με το ότι παρ’ όλα αυτά, η Κομισιόν επιμένει να θεσπίσει συγκεκριμένα ποσοτικά όρια για τους MOAH, τα οποία θα έχουν ευρύτατες και δυσμενέστατες επιπτώσεις στα ελαιόλαδα και στα πυρηνέλαια των ελαιοπαραγωγικών κρατών-μελών».
Η 4Ε επιλέγει τρία παραδείγματα τα οποία είχε τεκμηριώσει στο από 27/2/2024 έγγραφό της:
1. Η αμφισβητούμενη χημική μέθοδος προσδιορισμού (μέτρησης) των MOAH.
Η Κομισιόν αποδέχεται τις αδυναμίες της αναλυτικής μεθόδου προσδιορισμού (μέτρησης) των MOAH που προτείνει, αποδεχόμενη εν πολλοίς τα επιχειρήματα της 4Ε. Στην ευρεία οικογένεια των MOAH υπάρχουν και άλλες λιγότερο ή αμφιβόλου τοξικότητας χημικές ενώσεις, που παρεμποδίζουν (interfere κατά την ορθή χημικά έκφραση) τον προσδιορισμό και οι οποίες συμπροσδιορίζονται (συν-αθροίζονται). Δηλαδή, η μέθοδος συμπροσδιορίζει ένα άγνωστης δομής μείγμα ενώσεων, θεωρώντας τα όλα σαν τοξικά MOAH, άρα μπορεί να δώσει ψευδώς υψηλά ή χαμηλά αποτελέσματα. Συνεπώς, είναι αντιεπιστημονική αλλά και νομικά αβάσιμη η ενοχοποίηση και η καταδίκη των παραγωγών, των τυποποιητών, του ίδιου του ελαιόλαδου και του πυρηνέλαιου, με την κατηγορία ότι υπερβαίνουν κάποια ποσοτικά όρια, βασιζόμενοι σε ανασφαλείς μεθόδους μέτρησης της περιεκτικότητας σε MOAH.
2. Ο ασαφής διαχωρισμός των τοξικών από τα μη τοξικά MOAH.
Αν και η Κομισιόν δέχεται ότι οι προσδιοριζόμενες σαν MOAH χημικές ενώσεις, περιλαμβάνουν και ενώσεις για τις οποίες υπάρχουν μόνο ενδείξεις τοξικότητας, χωρίς να είναι αποδεδειγμένα τοξικές, ωστόσο τελικά τις περιλαμβάνει στις τοξικές ενώσεις, με τη λογική ότι σε περίπτωση αμφιβολίας, όλες αυτές οι ενώσεις θα πρέπει να θεωρούνται τοξικές.
Η προσέγγιση αυτή είναι πρακτικά απαράδεκτη σε όλους τους τομείς της Χημείας Τροφίμων, καθώς διαφορετικά, στηριζόμενοι σε ενδείξεις και μόνο, θα έπρεπε να αποκλειστούν πάρα πολλά συστατικά και τρόφιμα με ευρεία χρήση.
3. Τα φυσικά-ενδογενή συστατικά και το πυρηνέλαιο.
Συναφής με το παραπάνω είναι η αποδεδειγμένη στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία, ύπαρξη φυσικών-ενδογενών μη-τοξικών συστατικών. Αν και η Κομισιόν το αποδέχεται, ωστόσο καταλήγει να συμπροσδιορίζει και αυτά εντός των τοξικών MOAH.
«Μια τέτοια περίπτωση είναι το πυρηνέλαιο, το οποίο η Κομισιόν δείχνει να κατανοεί το πρόβλημα και θεωρεί ότι πρέπει να το αντιμετωπίσει όπως και άλλα τρόφιμα π.χ. αποξηραμένα τρόφιμα. Γιατί με την εκχύλιση του ελαιοπυρήνα από οργανικό διαλύτη για την παραλαβή του πυρηνέλαιου, συμπυκνώνονται οι τυχόν υπάρχουσες φυσικές ενώσεις που συμπροσδιορίζονται με τα MOAH (όπως συμβαίνει και στα αποξηραμένα τρόφιμα με την απομάκρυνση του νερού) και σε αυτές τις περιπτώσεις τα πυρηνέλαια ξεπερνούν τα καθορισμένα όρια MOAH. Γι’ αυτές τις περιπτώσεις η Κομισιόν προσπαθεί να λύσει το πρόβλημα με το να προτείνει ορισμό μεγαλύτερων ορίων».
Εν κατακλείδι, «η Κομισιόν, υπό το βάρος των παραπάνω, καθώς και άλλων επιστημονικών αδυναμιών, προσπαθεί να τις παρακάμψει μέσα από συμβιβαστικές προτάσεις, οι οποίες ανεβάζουν τα όρια και μεταθέτουν χρονικά την εφαρμογή τους. Ως 4Ε απορρίπτουμε αυτή την προσέγγιση. Είτε θα τεκμηριωθεί η τοξικότητα των MOAH για σαφή μετρήσιμα όρια, τα οποία θα πρέπει και να εφαρμοστούν για την προστασία της υγείας του πληθυσμού, είτε διαφορετικά, δεν μπορούν να θεσπιστούν όρια καταδικαστικά για το ελαιόλαδο και το πυρηνέλαιο», τονίζει η 4Ε.
Η 4Ε προτείνει:
1. Τη διαρκή χαρτογράφηση των ελληνικών ελαιόλαδων με τη μέτρηση του περιεχομένου τους σε MOAH, εφόσον συμφωνηθεί η σχετική αναλυτική μέθοδος μέτρησης.
2. Την παρέμβαση των ΔΑΟΚ με ενημέρωση των ενδιαφερομένων, σε περιοχές που εμφανίζουν περιεκτικότητες άνω των συμφωνημένων ορίων.
3. Τη συγκρότηση Μόνιμης Ομάδας Εργασίας, αποτελούμενης τουλάχιστον από τους μετέχοντες στη διαβούλευση (τα κράτη-μέλη και οντότητες–ενδιαφερομένους της ΕΕ), όπως τις συναρμόδιες υπηρεσίες, το Γενικό Χημείο του Κράτους (ΑΑΔΕ), τον ΕΦΕΤ και τους επιστημονικούς και επαγγελματικούς φορείς, συνομιλητές της Κομισιόν. Η Μόνιμη Ομάδα Εργασίας, εκτός των παραγράφων 1 & 2, θα αναλάβει το συντονισμό με τα υπόλοιπα ελαιοπαραγωγικά κράτη μέλη. Η σύσταση, η λειτουργία και το δημοσιονομικό κόστος της Μόνιμης Ομάδας Εργασίας θα προβλεφθούν από σχετική υπουργική απόφαση.
Πηγές:
