Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ανακοίνωσε, μέσω προδημοσίευσης, ότι έχει την πρόθεση να εκδώσει πρόσκληση για τη γεωργοπεριβαλλοντική–κλιματική δράση Π3-70-5.1 «Μείωση αποτυπώματος άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες», στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ 2023-2027. Η παρέμβαση έχει πιλοτικό χαρακτήρα και συνδέει την ενίσχυση με τη διαχείριση και το περιβαλλοντικό αποτέλεσμα, στοχεύοντας στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από συγκεκριμένες αροτραίες καλλιέργειες.
Η παρέμβαση στοχεύει στην ενίσχυση ενεργών γεωργών που καλλιεργούν βαμβάκι, βιομηχανική τομάτα και κινόα, για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Το επίσημο κείμενο διευκρινίζει ότι, για λόγους συντομίας, τα αέρια του θερμοκηπίου εκφράζονται ως ισοδύναμο διοξειδίου του άνθρακα (CO₂eq) και ότι το αποτύπωμα άνθρακα αφορά το σύνολο των άμεσων και έμμεσων εκπομπών που έχουν σχέση με μια δραστηριότητα ή προϊόν. Η λογική της δράσης στηρίζεται σε πρακτικές και επιλογές διαχείρισης, που μπορούν να μειώσουν κατανάλωση καυσίμων, να περιορίσουν απώλειες θρεπτικών και να ενισχύσουν τη δέσμευση άνθρακα στο έδαφος.
Η ένταξη αφορά αποκλειστικά το βαμβάκι, τη βιομηχανική τομάτα και την κινόα, σε εκτάσεις που έχει δηλώσει στην Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης ο υποψήφιος, ενώ το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής είναι ολόκληρη η ελληνική επικράτεια. Παράλληλα, μπαίνουν ελάχιστα όρια έκτασης για την προς ένταξη καλλιέργεια, καθώς η συνολική έκταση πρέπει να είναι τουλάχιστον 1 ha για βαμβάκι ή/και 1 ha για βιομηχανική τομάτα ή/και 0,5 ha για κινόα, με την πρόσθετη προϋπόθεση, ότι τα αγροτεμάχια είναι δηλωμένα στην ΕΑΕ 2025 και η κατοχή τους είναι νόμιμη κατά την ένταξη και σε όλη την περίοδο δέσμευσης.
Ο υπολογισμός της ετήσιας μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα, απαιτεί έτος αναφοράς που λειτουργεί ως τιμή βάσης σύγκρισης. Ως έτος αναφοράς ορίζεται το 2025, ενώ ως έτη εφαρμογής τα 2026, 2027 και 2028. Η μονάδα τιμής βάσης του αποτυπώματος άνθρακα ορίζεται είτε ως 1 kg CO₂eq/ha είτε ως 1 kg CO₂eq/tn παραγόμενου προϊόντος, με τους δικαιούχους να έχουν τη δυνατότητα επιλογής μιας από τις δύο μονάδες.
Δικαιούχοι μπορούν να είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή ομάδες αυτών, που πληρούν τον ορισμό του ενεργού γεωργού, σύμφωνα με την αναφερόμενη υπουργική απόφαση. Για το έτος αναφοράς 2025, είναι βασική υποχρέωση η τήρηση Μητρώου Εισροών–Εκροών και Ημερολογίου Εργασιών για τις επιλέξιμες καλλιέργειες, μαζί με νόμιμα παραστατικά εισροών και ειδική επισήμανση στην τήρηση τιμολογίων λιπασμάτων και αγροχημικών, καθώς και παραστατικών κατανάλωσης ενέργειας και καυσίμου. Επιπλέον, ο υποψήφιος πρέπει να καλλιεργεί τα ελάχιστα όρια έκτασης και να υποβάλλει κατ’ έτος ΕΑΕ για όλα τα αγροτεμάχια της εκμετάλλευσης.
Οι δεσμεύσεις της παρέμβασης ξεκινούν από 01/01/2026 και διαρκούν τρία έτη. Ο δικαιούχος οφείλει να τηρεί περιβαλλοντικό φάκελο σε όλη τη διάρκεια των δεσμεύσεων και για τρία επιπλέον έτη μετά την ολοκλήρωσή τους, με το φάκελο να είναι διαθέσιμος στις ελεγκτικές αρχές.
Ο φάκελος περιλαμβάνει το Μητρώο Εισροών–Ημερολόγιο Εργασιών, το Σχέδιο Περιβαλλοντικής Διαχείρισης, που τον καταρτίζει γεωργικός σύμβουλος και περιγράφει τις πρακτικές μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα, την ετήσια έκθεση αποτελέσματος μέτρησης του αποτυπώματος άνθρακα μέσω του αντίστοιχου λογισμικού και τη βεβαίωση γεωργικού συμβούλου για την ορθή υλοποίηση του ΣΠΔ και την ορθότητα των δεδομένων.
Το ίδιο πλαίσιο προβλέπει χρήση ενός από τα εγκεκριμένα λογισμικά υπολογισμού αποτυπώματος άνθρακα, με στοιχεία που πρέπει να συμφωνούν με το ημερολόγιο εργασιών και να τα επιβεβαιώνουν παραστατικά ή έγγραφα.
Ο γεωργικός σύμβουλος οφείλει να έχει πιστοποίηση από τον ΕΛΓΟ-Δήμητρα για το Θεματικό Πεδίο 4, ενώ προβλέπεται ότι η πρόσκληση θα ορίζει και το μέγιστο αριθμό παραγωγών που μπορεί να επιβλέπει. Σε Περιφέρειες χωρίς επαρκή αριθμό πιστοποιημένων συμβούλων στο συγκεκριμένο θεματικό πεδίο, θα υπάρχει η δυνατότητα παροχής του ΣΠΔ και της σχετικής βεβαίωσης από πιστοποιημένο σύμβουλο όμορης Περιφέρειας. Ιδιαίτερα κρίσιμη λεπτομέρεια του επίσημου κειμένου, είναι ότι το ΣΠΔ πρέπει υποχρεωτικά να περιλαμβάνει τουλάχιστον την πρακτική της χλωρής λίπανσης μέσω επίσπορης καλλιέργειας με ψυχανθή, και τη χρήση λιπασμάτων με παρεμποδιστές.
Για την επίτευξη του στόχου μείωσης, ο δικαιούχος οφείλει να εντάξει στην παρέμβαση το σύνολο της έκτασής του με την επιλέξιμη καλλιέργεια, και να διατηρήσει καθ’ όλη τη διάρκεια εφαρμογής του προγράμματος το σύνολο της έκτασης με την εντασσόμενη καλλιέργεια. Αν κατά τη διάρκεια των δεσμεύσεων υπάρξει αύξηση των εκτάσεων με την επιλέξιμη καλλιέργεια, τότε ισχύουν οι ίδιες γεωργικές πρακτικές για το σύνολο της έκτασης, χωρίς πρόσθετη ενίσχυση.
Η οικονομική ενίσχυση χορηγείται ετησίως και ανά εκτάριο ενταγμένης έκτασης, με σκοπό να αποζημιώνει για απώλεια εισοδήματος, πρόσθετες δαπάνες και κόστος συναλλαγής που επιφέρει η τήρηση των δεσμεύσεων.
Τα ποσά ενίσχυσης φτάνουν τα 317 ευρώ/ha/έτος για το βαμβάκι, 704 ευρώ/ha/έτος για τη βιομηχανική τομάτα και 422 ευρώ/ha/έτος για την κινόα, ενώ τα ποσά συμπεριλαμβάνουν το κόστος συναλλαγής, δηλαδή την αμοιβή τεχνικού συμβούλου, καθώς και το κόστος χρήσης της ηλεκτρονικής πλατφόρμας.
Στις περιπτώσεις μη-επίτευξης του στόχου μείωσης κατά 20% ή μη-τήρησης των δεσμεύσεων και υποχρεώσεων, θα υπάρχουν αναλογικές κυρώσεις ή μειώσεις, που θα εξειδικεύει η οικεία πρόσκληση. Ο συνολικός προϋπολογισμός της πρόσκλησης εκτιμάται περί τα 96.000.000€.
Το επίσημο κείμενο επισημαίνει ότι το επόμενο διάστημα θα εκδοθεί η πρόσκληση και ότι η αίτηση στήριξης θα έχει δυνατότητα ηλεκτρονικής υποβολής, μέσω κατάλληλου πληροφοριακού συστήματος. Ταυτόχρονα υπογραμμίζει ότι, σε κάθε περίπτωση, οι δικαιούχοι θα πρέπει να τηρούν τις δεσμεύσεις από 01/01/2026 με δική τους ευθύνη, ενώ οι λεπτομέρειες εφαρμογής θα εξειδικευτούν με υπουργική απόφαση και στην πρόσκληση, όπως και οι ελάχιστες απαιτήσεις που παραπέμπουν στην αιρεσιμότητα και ειδικά στα ΚΓΠΚ 02, 03, 04, 05, 07 και 08.
Το πλήρες κείμενο της προδημοσίευσης είναι διαθέσιμο ΕΔΩ.
Πηγές:
