• Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά οι Ευρωπαίοι παραγωγοί σιτηρών καταγράφουν ζημιές που φτάνουν έως και τα 50€ ανά στρέμμα (500€ ανά εκτάριο).
• Η Ευρωπαϊκή Ένωση χρησιμοποιεί 157 εκατομμύρια εκτάρια γης για γεωργία, εκ των οποίων τα 98 εκατομμύρια είναι αρόσιμες εκτάσεις. Από αυτές, περισσότερο από το μισό χρησιμεύει κάθε χρόνο για την παραγωγή δημητριακών, γεγονός που καθιστά τα σιτηρά μακράν το σημαντικότερο γεωργικό προϊόν της ΕΕ.
• Παρότι η εστίαση είναι στα σιτηρά, παρόμοια προβλήματα εμφανίζουν όλες αροτραίες καλλιέργειες, όπως τα ζαχαρότευτλα, οι πατάτες και οι ελαιούχοι σπόροι.
• Αν τα σιτηρά εξαφανιστούν από τις αμειψισπορές, οι συνέπειες θα είναι σοβαρές. Η ποικιλομορφία των καλλιεργειών θα καταρρεύσει, οδηγώντας σε περισσότερους εχθρούς και ασθένειες, ανθεκτικά ζιζάνια και εξάντληση των εδαφών.
• Οι αποδόσεις σιταριού στην Ευρώπη ανήκουν στις υψηλότερες παγκοσμίως, με μέσο όρο 5,4 τόνους ανά εκτάριο, έναντι μόλις 3,6 τόνων σε παγκόσμιο επίπεδο. Η απώλεια αυτής της παραγωγικότητας δε θα πλήξει μόνο τους αγρότες, αλλά και την επισιτιστική ασφάλεια και τη γεωπολιτική θέση της Ευρώπης.
• Οι διεθνείς τιμές των σιτηρών έχουν παραμείνει σε γενικές γραμμές αμετάβλητες τα τελευταία πέντε έως επτά χρόνια. Την ίδια στιγμή, το κόστος παραγωγής στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αυξηθεί πολύ.
• Από το 2020, το κόστος καλλιέργειας του μαλακού σιταριού είχε αύξηση 20% έως 45% στα περισσότερα κράτη-μέλη. Αυτό αποτελεί βασικό λόγο για τα αρνητικά περιθώρια κέρδους σήμερα. Ο σημαντικότερος παράγοντας πίσω από αυτή την εξέλιξη είναι τα λιπάσματα. Πριν πέντε χρόνια, ένας τόνος ουρίας κόστιζε 260€, ενώ τον περασμένο Νοέμβριο, η τιμή είχε φτάσει τα 470€, σχεδόν διπλάσια.
• Τα λιπάσματα αντιπροσωπεύουν ήδη το 15% έως 30% του κόστους παραγωγής, επομένως η μεγάλη αύξηση των τιμών τους, συνθλίβει τα περιθώρια κέρδους των παραγωγών. Η αύξηση αυτή οφείλεται στον πόλεμο στην Ουκρανία και στις υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου που απαιτεί η παραγωγή τους, ενώ την επιδείνωσαν περαιτέρω οι πρόσθετοι δασμοί στα λιπάσματα από Ρωσία και Λευκορωσία, οι οποίες αύξησαν τις τιμές κατά 10% έως 15% σε όλες τις πηγές προέλευσης.
• Από το 2026, ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) επιβάλλει πρόσθετες επιβαρύνσεις σε εισαγόμενα προϊόντα με υψηλότερες εκπομπές CO₂, μαζί και στα λιπάσματα. Μόνο τον Ιανουάριο και το Φεβρουάριο, λόγω της εφαρμογής του CBAM, οι τιμές είχαν αύξηση 10% έως 15% σε σχέση με το Νοέμβριο του 2025. Πρόσφατη μελέτη της Rabobank εκτιμά ότι έως το 2030, αυτή η εισφορά άνθρακα θα αυξήσει την τιμή των εισαγόμενων αζωτούχων λιπασμάτων κατά 50%, και μάλιστα αυτό πριν τον πόλεμο στο Ιράν. Έκτοτε, οι διεθνείς τιμές φυσικού αερίου και λιπασμάτων είχαν περαιτέρω, αύξηση με την ουρία να πλησιάζει πλέον τα 800€ ανά τόνο.
• Στο παρελθόν, οι Ευρωπαίοι παραγωγοί μπορούσαν να αντισταθμίσουν την αύξηση, μέσω βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας και αύξησης των αποδόσεων. Ωστόσο, την τελευταία δεκαετία, ενώ οι αποδόσεις των σιτηρών αυξάνονται παγκοσμίως, στην ΕΕ στην καλύτερη περίπτωση παραμένουν στάσιμες, κυρίως λόγω αυξανόμενης πίεσης από ζιζάνια και εχθρούς. Το πρόβλημα αφορά όχι μόνο τα σιτηρά αλλά και βασικές καλλιέργειες όπως η ελαιοκράμβη και οι πατάτες. Η αντιμετώπισή τους απαιτεί συνδυασμό ορθών γεωργικών πρακτικών και αποτελεσματικών φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Ωστόσο, ο αριθμός των διαθέσιμων προϊόντων βλέπει ταχεία μείωση, χωρίς να υπάρχουν ακόμα βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις. Άλλες τεχνολογίες, όπως η μηχανική ή με ακτίνες ζιζανιοκτονία, απέχουν ακόμη χρόνια από την ευρεία εφαρμογή τους.
• Αν δεν υπάρξουν μέτρα για τη διατήρηση των υφιστάμενων λύσεων, έως το 2033 οι Ευρωπαίοι παραγωγοί ίσως στερέψουν από αποτελεσματικές επιλογές διαχείρισης ζιζανίων στα χειμερινά σιτηρά.

Το βίντεο είναι διαθέσιμο ΕΔΩ.