Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών στον αγροτικό τομέα, καθιερώνοντας υποχρεωτικές γραπτές συμβάσεις μεταξύ αγροτών και αγοραστών σε όλα τα κράτη-μέλη. Η νέα ρύθμιση, που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ, στοχεύει στην ενίσχυση της διαπραγματευτικής δύναμης των παραγωγών, στη διαφάνεια των εμπορικών συναλλαγών και στην προστασία του εισοδήματός τους απέναντι στις πιέσεις της αγοράς. Οι νέοι κανόνες θα μπουν σε ισχύ από τις 19 Αυγούστου 2028, προσφέροντας χρόνο προσαρμογής στα κράτη-μέλη και τις επιχειρήσεις. Στην Ελλάδα, η υποχρέωση για γραπτές συμβάσεις υπάρχει ήδη, μέσω της σχετικής νομοθεσίας για την αθέμιτη εμπορική πρακτική και την αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Πλέον όμως, το μέτρο αποκτά ενιαία ευρωπαϊκή διάσταση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι πολλοί αγρότες παραμένουν σε μειονεκτική θέση απέναντι στους μεγάλους αγοραστές και συχνά αποφεύγουν τις γραπτές συμφωνίες, υπό το φόβο εμπορικών αντιποίνων ή απώλειας συνεργασιών. Η υποχρεωτική σύμβαση θα καθορίζει με σαφήνεια τους όρους αγοράς, τις ποσότητες, τους χρόνους παράδοσης και τις οικονομικές υποχρεώσεις, μειώνοντας τις αυθαίρετες αλλαγές και τις εμπορικές διαφορές.
Η μεταρρύθμιση απλοποιεί σημαντικά τη λειτουργία των οργανώσεων παραγωγών, επιτρέποντας την αναγνώρισή τους με μία ενιαία αίτηση για περισσότερους αγροτικούς τομείς. Επιπλέον, οι ενώσεις οργανώσεων παραγωγών αποκτούν το δικαίωμα συλλογικής διαπραγμάτευσης, ακόμα και για τις τιμές, για λογαριασμό των μελών τους. Αυτό ενισχύει τη θέση των αγροτών απέναντι στη βιομηχανία και το οργανωμένο λιανεμπόριο.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η ρύθμιση στην προστασία των ονομασιών κρέατος. Από τις 19 Αυγούστου 2029, όροι όπως «κρέας» και άλλες καθιερωμένες ονομασίες θα έχουν αποκλειστική χρήση για προϊόντα ζωικής προέλευσης, αποκλείοντας τη χρήση τους σε προϊόντα χωρίς κρέας, όπως τρόφιμα φυτικής προέλευσης ή προϊόντα κυτταρικής καλλιέργειας, με στόχο την αποτροπή παραπλάνησης των καταναλωτών. Σημαντικές αλλαγές προβλέπει η ρύθμιση και στο γαλακτοκομικό τομέα, επεκτείνοντας τις γραπτές συμβάσεις πέρα από το νωπό γάλα και καλύπτοντας πλέον περισσότερα γαλακτοκομικά προϊόντα. Παράλληλα, αυξάνει τα όρια των συλλογικών διαπραγματεύσεων για την προμήθεια γάλακτος, ενισχύοντας τη διαπραγματευτική ισχύ των παραγωγών.
Η μεταρρύθμιση αυτή ανήκει στην ευρύτερη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μια δικαιότερη αγροδιατροφική αλυσίδα. Στόχος είναι η αποκατάσταση της ισορροπία μεταξύ παραγωγών, μεταποιητών και εμπορικών επιχειρήσεων, η αύξηση της διαφάνειας στην αγορά και η άνοδος του αγροτικού επαγγέλματος σε ελκυστικότερη θέση για τις νεότερες γενιές, σε μια περίοδο που η ευρωπαϊκή γεωργία αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές και δημογραφικές προκλήσεις.
