Την προκαλεί ο ιός Tomato spotted wilt virus (TSWV), που ανήκει στο γένος Tospovirus των φυτικών ιών, και μεταδίδεται αποκλειστικά µε έντοµα της οικογένειας των θριπών (Thripidae).
Τα τελευταία 30 χρόνια έχει διαδοθεί σε ολόκληρη την υφήλιο, προκαλώντας σημαντικές οικονομικές απώλειες σε σολανώδη, φυλλώδη λαχανικά, ψυχανθή, φυτά μεγάλης καλλιέργειας και καλλωπιστικά είδη. Διακεκριμένοι ερευνητές κατέταξαν την ασθένεια ως τη δεύτερη σημαντικότερη ιολογική ασθένεια στην ιστορία της σύγχρονης φυτικής ιολογίας. Ο TSWV έχει το μεγαλύτερο εύρος φυτικών ξενιστών από κάθε άλλο φυτικό ιό, αφού στη φύση προσβάλλει περισσότερα από 1000 είδη φυτών που ανήκουν σε 85 βοτανικές οικογένειες.
Σε αυτά ανήκουν πολλά καλλιεργούμενα, καλλωπιστικά, αυτοφυή και ζιζάνια. Η εμφάνιση και η ένταση των συμπτωμάτων στα φυτά που προσβάλλει ο TSWV, ποικίλλει ανάλογα µε το είδος του ξενιστή, το στάδιο της μόλυνσης, το στέλεχος (φυλή) του ιού, τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος, καθώς και τον αριθμό των ιοφόρων θριπών που τρέφονται στο φυτό.
Συνήθως, τα συµπτώµατα περιλαµβάνουν χλωρωτικούς δακτυλίους, κυκλικές κηλίδες µε χαρακτηριστικό μπρούντζινο χρώμα, γραμμικούς μεταχρωματισμούς, ραβδώσεις και ποικιλοχλωρώσεις στα φύλλα ή/και στους καρπούς, καθώς και νανισμό, μαρασμό και νέκρωση των φυτών.
Στην ντομάτα, που αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ξενιστές, ο TSWV προκαλεί αρχικά μικρές καστανές κηλίδες στα φύλλα, που προοδευτικά συνενώνονται και σχηματίζουν νεκρώσεις.
Εάν η μόλυνση γίνει σε νεαρό στάδιο, τότε τα φυτά παρουσιάζουν έντονο νανισμό και ξηραίνονται σε μερικές εβδομάδες. Στην περίπτωση που η μόλυνση γίνει σε ανεπτυγμένα φυτά, τότε αυτά παρουσιάζουν ασύμμετρη ανάπτυξη, ελλιπή βλάστηση και παραμόρφωση των νεαρών φύλλων.
Στην πιπεριά, ο ιός προκαλεί χλωρωτικές ή μπρούντζινες κηλίδες στα νεαρά φύλλα, καθώς και νανισμό ή μάρανση του φυτού. Οι καρποί παρουσιάζουν χαρακτηριστικές κυκλικές κηλίδες µε έντονη χρωματική εναλλαγή.
Στο μαρούλι και τα φυλλώδη λαχανικά, ο ιός προκαλεί καστανές νεκρωτικές κηλίδες. Τα φυτά εμφανίζουν περιθωριακή μάρανση, χλώρωση και καστανή κηλίδωση, κυρίως στα εσωτερικά φύλλα.
Στα χρυσάνθεμα, ο ιός προκαλεί χλωρωτικούς και νεκρωτικούς δακτυλίους στα φύλλα, νανισμό στα φυτά και νέκρωση στους κορυφαίους βλαστούς.
Σε πελαργόνια, µπιγκόνιες, ντάλιες, ζίνιες, λίλια, ορχιδέες, πετούνιες και διάφορα άλλα ανθοκομικά είδη, εμφανίζονται ομόκεντρες χλωρωτικές κηλίδες στα φύλλα, που μπορεί να εξελιχθούν σε νεκρωτικές, υποβαθμίζοντας την εμφάνιση και την εµπορική τους αξία.
Ο ιός προσβάλλει αρκετά είδη ζιζανίων, τα οποία μπορεί να μην εμφανίζουν συµπτώµατα.
Στη φύση, η μετάδοση του TSWV γίνεται µε επτά είδη θριπών. Πρόκειται για τα είδη Frankliniella occidentalis, F. schultzei, F. intonsa, F. bispinosa, F. fusca, Thrips tabaci και T. setosus, που μεταδίδουν τον ιό κατά έμμονο τρόπο. Τον ιό προσλαμβάνουν µόνο τα ανήλικα (προνυμφικά) στάδια των θριπών, ενώ τον μεταδίδουν τόσο τα ανήλικα, όσο και τα ενήλικα άτομα. Ο ιός παραμένει και πολλαπλασιάζεται διαρκώς στο έντοµο, για το υπόλοιπο διάστημα της ζωής του. Απαιτούνται μόλις 5 με 15 λεπτά διατροφικής δραστηριότητας για να μολύνει ένας ιοφόρος θρίπας κάποιο υγιές φυτό. Η ασθένεια δεν μεταδίδεται µε το σπόρο μολυσμένων φυτών, ενώ η μηχανική μετάδοση είναι δυνατή µόνο εργαστηριακά.
Η καταπολέµηση της ασθένειας είναι μια ιδιαίτερα δύσκολη και πολυσύνθετη υπόθεση, που απαιτεί την εφαρµογή ποικίλων μεθόδων, πρακτικών και τρόπων ελέγχου τόσο του ιού, όσο και των εντόμων-φορέων.
Η υιοθέτηση πλήρων στρατηγικών διαχείρισης και παραγωγής σε λαχανοκομικά είδη, αποτελεί το αποτελεσματικότερο μέτρο για τη γενική αντιµετώπιση εχθρών και ασθενειών.
Τα προγράμματα αυτά αποσκοπούν στην επίτευξη της καλύτερης δυνατής λύσης για την προστασία της παραγωγής, των καταναλωτών και του περιβάλλοντος.
1) Απολύμανση του εδάφους (ηλιοαπολύμανση) και καθαρισμός των εσωτερικών χώρων των θερμοκηπίων, µε στόχο την καταπολέµηση των σταδίων του θρίπα, που διαχειμάζουν στο έδαφος.2) Καταστροφή των φυτών (ζιζανίων και φυτών της προηγούμενης καλλιεργητικής περιόδου), αφού μπορεί να αποτελούν ξενιστές του ιού και των εντόμων.
3) Αποφυγή εγκατάστασης κηπευτικών καλλιεργειών κοντά σε τοποθεσίες καλλιέργειας καλλωπιστικών ειδών ή σε περιοχές όπου ενδημεί η ασθένεια.
1) Μεταφύτευση υγιών φυτών, απαλλαγμένων από θρίπες.
2) Παρακολούθηση της εμφάνισης θριπών µε τη χρήση ειδικών μπλε χρωματικών παγίδων και έγκαιρη επέμβαση για την καταπολέμησή τους.
3) Έγκαιρη καταστροφή των ζιζανίων εντός και γύρω από τη νέα καλλιέργεια.
4) Απομάκρυνση και καταστροφή όσων φυτών παρουσιάζουν συµπτώµατα. Τα μολυσμένα φυτά θα πρέπει πρώτα να καλύπτονται µε πλαστική σακούλα, να εκριζώνονται, να απομακρύνονται από την καλλιέργεια και να καταστρέφονται. Η πρακτική αυτή μειώνει τη δυνατότητα μετανάστευσης των ιοφόρων θριπών σε γειτονικά υγιή φυτά.
5) Συνεργασία µε γεωπόνους και άλλους παραγωγούς είναι πιθανόν να προλάβει την εξάπλωση της ασθένειας.
1) Λήψη σχολαστικών μέτρων υγιεινής.
2) Καταστροφή των φυτών και των φυτικών υπολειμμάτων.
Πηγή:
