Μια διεθνής ομάδα, στην οποία συμμετέχουν ερευνητές από τον Πειραματικό Σταθμό Zaidin (EEZ-CSIC) στην Ισπανία, απέδειξε ότι τα βακτήρια που σχετίζονται με τις καλλιέργειες, όχι μόνο παρέχουν μεμονωμένα οφέλη, αλλά μπορούν επίσης και να πολλαπλασιάσουν την αποτελεσματικότητά τους όταν αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Αυτό το εύρημα αποτελεί ένα σημαντικό βήμα στην ανάπτυξη πιο αποτελεσματικών και βιώσιμων βιολιπασμάτων. Η έρευνα, που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με το Ανώτατο Ινστιτούτο Βιολογικής Έρευνας (NSIBIO) στην Αργεντινή, εξετάζει το πώς οι σχέσεις μεταξύ των μικροβίων επηρεάζουν άμεσα βασικές διεργασίες για τα φυτά, όπως η απορρόφηση θρεπτικών συστατικών, η ανάπτυξη των ριζών και η αντοχή σε παθογόνα.
Η έρευνα, που έλαβε χρηματοδότηση από το Υπουργείο Πανεπιστημίων, Έρευνας και Καινοτομίας της Περιφερειακής Κυβέρνησης της Ανδαλουσίας και από την Εθνική Υπηρεσία Προώθησης Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας της Αργεντινής, επιβεβαιώνει ότι τα ευεργετικά αποτελέσματα εξαρτώνται όχι μόνο από κάθε βακτήριο ξεχωριστά, αλλά και από τον τύπο σχέσης που δημιουργούν εντός της κοινότητας των μικροβίων. Ενώ τα βακτήρια στο περιβάλλον των ριζών έχουν μεταξύ τους ανταγωνιστικές τάσεις, αυτά που κατοικούν στο εσωτερικό των φυτικών ιστών εμφανίζουν συχνότερα θετικές αλληλεπιδράσεις.
Αυτή η συλλογική συμπεριφορά είναι κρίσιμη. Όπως εξηγεί ο ερευνητής Manuel Espinosa, πολλές από τις λειτουργίες που αποδίδουμε σε αυτά τα μικρόβια, προκύπτουν ακριβώς από αυτήν την αλληλεπίδραση, γεγονός που επιβάλλει μια επανεξέταση της παραδοσιακής προσέγγισης, που έχει ως βάση της τη χρήση ενός μόνο βακτηριακού στελέχους. Με βάση την ανάλυση 32 βακτηρίων που απομονώθηκαν από φυτά ζαχαροκάλαμου, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι ευεργετικές λειτουργίες (όπως η διαλυτοποίηση του φωσφόρου (P), η πρόσληψη σιδήρου (Fe) ή η παραγωγή ενώσεων που διεγείρουν την ανάπτυξη) μπορούν να ποικίλλουν ανάλογα με τα άλλα βακτήρια που υπάρχουν. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ένα βακτήριο που δεν παρουσίαζε συγκεκριμένη λειτουργία μεμονωμένα, ήταν σε θέση να το ενεργοποιήσει αλληλεπιδρώντας με ένα άλλο. Αυτό το φαινόμενο καθιστά σταδιακά δυνατό το σχεδιασμό μικροβιακών κοινοπραξιών, δηλαδή συγκεκριμένων συνδυασμών βακτηρίων, που λειτουργούν με συντονισμένο τρόπο για τη βελτίωση των αποδόσεων των καλλιεργειών.
Το επόμενο βήμα θα είναι η επικύρωση αυτών των αποτελεσμάτων σε πραγματικές συνθήκες, πρώτα σε θερμοκήπιο και στη συνέχεια στο χωράφι. Στόχος είναι να προσδιοριστεί εάν αυτοί οι συνδυασμοί μικροοργανισμών μπορούν να φέρουν απτές βελτιώσεις στην παραγωγικότητα και την υγεία των φυτών. Σε περίπτωση επιβεβαίωσης, η στρατηγική αυτή θα επιτρέψει την πρόοδο προς γεωργικά μοντέλα με λιγότερη εξάρτηση από τα χημικά λιπάσματα, ειδικά σε φτωχά ή υποβαθμισμένα εδάφη, ευθυγραμμιζόμενα με τις νέες απαιτήσεις βιωσιμότητας του τομέα.
Εν ολίγοις, η μελέτη ενισχύει μια βασική ιδέα: Στο έδαφος, όπως και σε πολλά βιολογικά συστήματα, η συνεργασία μπορεί να είναι πιο ισχυρή από την ατομική δράση, και η κατανόηση αυτής της δυναμικής θα είναι το κλειδί για τη γεωργία του μέλλοντος.
