Το Συμβούλιο ενέκρινε την Τρίτη 21 Απριλίου νέους κανόνες για τις γονιδιωματικές τεχνικές (NGTs), θεσπίζοντας ένα πλαίσιο για την υποστήριξη ενός πιο ανταγωνιστικού και βιώσιμου αγροδιατροφικού τομέα της ΕΕ. Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, ο κανονισμός έχει σχεδιαστεί για να ενισχύσει την επισιτιστική ασφάλεια, να μειώσει τις εξωτερικές εξαρτήσεις και να διασφαλίσει ίσους όρους ανταγωνισμού για τους ευρωπαίους φορείς εκμετάλλευσης, διατηρώντας παράλληλα υψηλά πρότυπα για την υγεία των ανθρώπων και των ζώων και την προστασία του περιβάλλοντος.
Υποστηρίζει επίσης τους στόχους βιωσιμότητας της ΕΕ, επιτρέποντας την ανάπτυξη πιο ανθεκτικών και αποδοτικών ως προς τους πόρους καλλιεργειών. Το κείμενο αναμένει ακόμα επίσημη έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Μετά την έγκριση, ο κανονισμός θα μπει σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Οι περισσότερες διατάξεις θα ισχύουν μετά από μια μεταβατική περίοδο 24 μηνών, επιτρέποντας την υιοθέτηση εκτελεστικών κανόνων. εφαρμογή του νέου πλαισίου αναμένεται να αρχίσει από τα μέσα του 2028.
«Οι αγρότες μας χρειάζονται πρακτικές λύσεις για να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή και να παραμείνουν ανταγωνιστικοί. Αυτοί οι νέοι κανόνες τούς παρέχουν πρόσβαση στην καινοτομία, διασφαλίζοντας παράλληλα σαφήνεια, δικαιοσύνη και υψηλά πρότυπα σε ολόκληρη την ΕΕ.», ανέφερε η προέδρευσα το Συμβουλίου Μαρία Παναγιώτου, Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ο κανονισμός διακρίνει δύο κατηγορίες:
Κατηγορία 1 (NGT-1): Φυτά ισοδύναμα με τις συμβατικές ποικιλίες. Οι εθνικές αρχές θα επαληθεύσουν την κατάστασή τους, αλλά οι απόγονοί τους δεν θα χρειαστούν περαιτέρω ελέγχους. Τα φυτά και τα προϊόντα NGT-1 δεν θα λαμβάνουν επισήμανση, εκτός από τους σπόρους και άλλο αναπαραγωγικό υλικό, επιτρέποντας στους φορείς εκμετάλλευσης να διατηρούν αλυσίδες εφοδιασμού χωρίς NGT, εάν το επιθυμούν. Αυτή η κατηγορία δεν περιλαμβάνει ορισμένα χαρακτηριστικά, όπως της ανοχής στα ζιζανιοκτόνα και της παραγωγής γνωστών εντομοκτόνων ουσιών.
Κατηγορία 2 (NGT-2): Φυτά με πιο σύνθετες γενετικές τροποποιήσεις. Γι’ αυτά εξακολουθεί να ισχύει η τρέχουσα νομοθεσία της ΕΕ για τους ΓΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της αδειοδότησης, της ιχνηλασιμότητας και της υποχρεωτικής επισήμανσης. Τα κράτη-μέλη μπορούν να επιλέξουν να μην καλλιεργούν φυτά NGT-2 και μπορούν να εισαγάγουν μέτρα συνύπαρξης για την αποτροπή της ακούσιας παρουσίας σε άλλα προϊόντα.
Ενώ οι κανόνες ευρεσιτεχνίας εξακολουθούν να διέπονται από την οδηγία βιοτεχνολογίας της ΕΕ, ο κανονισμός εισάγει νέα μέτρα διαφάνειας. Οι κατασκευαστές φυτών NGT-1 πρέπει να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τα σχετικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας σε δημόσια βάση δεδομένων, ενώ μπορούν να δηλώσουν οικειοθελώς τις προθέσεις αδειοδότησης υπό δίκαιους όρους. Μια ομάδα εμπειρογνωμόνων θα αξιολογεί το αντίκτυπο των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στα φυτά NGT. Εντός ενός έτους από την έναρξη ισχύος του κανονισμού, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει μελέτη σχετικά με τις επιπτώσεις της κατοχύρωσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στην καινοτομία, τη διαθεσιμότητα σπόρων και την ανταγωνιστικότητα του τομέα, και θα προτείνει επακόλουθες ενέργειες, εάν είναι απαραίτητο.
Τα NGT έχουν ανέλθει την τελευταία δεκαετία ως αποτέλεσμα των εξελίξεων στη βιοτεχνολογία. Αυτές οι νέες τεχνολογίες δεν υπήρχαν το 2001, όταν η ΕΕ ενέκρινε τη νομοθεσία για τους ΓΤΟ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ισχύουν επί του παρόντος οι ίδιοι κανόνες με τους ΓΤΟ, για τα φυτά που λαμβάνονται μέσω NGT. Το νέο πλαίσιο ευθυγραμμίζει τη ρύθμιση με την επιστημονική πρόοδο, διασφαλίζοντας ότι τα φυτά NGT που κυκλοφορούν στην αγορά της ΕΕ είναι εξίσου ασφαλή με τις συμβατικά εκτρεφόμενες ποικιλίες, διατηρώντας παράλληλα την υπάρχουσα νομοθεσία για τους ΓΤΟ αμετάβλητη.
