Η Κοινή Υπουργική Απόφαση υπ’ αριθμ. 197410, που ανέβηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως με το ΦΕΚ Β’ 5018/11.08.2026, καθορίζει για πρώτη φορά με ακρίβεια τον τρόπο υπολογισμού των διοικητικών κυρώσεων, για υπολείμματα φυτοφαρμάκων στα αγροτικά προϊόντα. Το άρθρο 3 της απόφασης εισάγει σύστημα βαθμολόγησης που συνδυάζει τη διατροφική επικινδυνότητα για τον καταναλωτή, την υπέρβαση των Ανώτατων Ορίων Καταλοίπων (ΑΟΚ) και τη χρήση απαγορευμένων ή μη εγκεκριμένων ουσιών, αφορώντας άμεσα παραγωγούς, τυποποιητές και εξαγωγείς σε όλη την Ελλάδα.
Το τελικό πρόστιμο εξαρτάται από τη συνολική βαθμολόγηση της παράβασης, η οποία ανήκει σε μία από τις 25 κατηγορίες χρηματικών κυρώσεων. Η βαθμολογία έχει ανώτατο όριο τους 25 βαθμούς και συσσωρεύεται από 3 ανεξάρτητους άξονες:
Ο πρώτος άξονας βαθμολόγησης είναι η επικινδυνότητα της παράβασης για τη δημόσια υγεία, όπως την αξιολογεί το εγκεκριμένο μοντέλο εκτίμησης διατροφικής επικινδυνότητας (PRIMo) της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA). Το μοντέλο ελέγχει εάν και σε ποιο βαθμό τα ανιχνευθέντα υπολείμματα φυτοφαρμάκων υπερβαίνουν τους τοξικολογικούς δείκτες οξείας τοξικότητας (IESTI σε σχέση με ARfD/ADI) για παιδιά ή ενήλικες, λαμβάνοντας υπόψη τη μέγιστη τιμή.
Η βαθμολόγηση για το κριτήριο αυτό έχει ως εξής:
IESTI ≤ 100: 0 βαθμοί
100 < IESTI ≤ 200: 1 βαθμός
200 < IESTI ≤ 300: 2 βαθμοί
300 < IESTI ≤ 400: 3 βαθμοί
400 < IESTI ≤ 500: 5 βαθμοί
500 < IESTI ≤ 600: 6 βαθμοί
600 < IESTI ≤ 700: 7 βαθμοί
700 < IESTI ≤ 800: 8 βαθμοί
800 < IESTI ≤ 900: 9 βαθμοί
900 < IESTI ≤ 1000: 10 βαθμοί
IESTI > 1000: 12 βαθμοί
Στις περιπτώσεις που για τη δραστική ουσία δεν έχουν οριστεί τοξικολογικοί δείκτες (ADI/ARfD) σε επίπεδο ΕΕ, μπαίνει 1 βαθμός αν δεν διαπιστώνεται επικινδυνότητα, 2 βαθμοί αν δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα και 3 βαθμοί αν διαπιστώνεται επικινδυνότητα για τον άνθρωπο.
Ο δεύτερος άξονας αφορά το πόσο ξεπερνά η ανιχνευθείσα συγκέντρωση το επιτρεπτό όριο. Ο βαθμός απόκλισης βγαίνει από το πηλίκο της συγκέντρωσης των ανιχνευθέντων υπολειμμάτων (R σε mg/kg, αφού αφαιρέσουμε την αβεβαιότητα μέτρησης) προς το αντίστοιχο Ανώτατο Όριο Υπολειμμάτων (AOK/MRLs).
R/ΑΟΚ ≤ 3: 1 βαθμός
3 < R/ΑΟΚ ≤ 4: 2 βαθμοί
4 < R/ΑΟΚ ≤ 5: 3 βαθμοί
5 < R/ΑΟΚ ≤ 6: 4 βαθμοί
6 < R/ΑΟΚ ≤ 7: 5 βαθμοί
7 < R/ΑΟΚ ≤ 8: 6 βαθμοί
8 < R/ΑΟΚ ≤ 9: 7 βαθμοί
9 < R/ΑΟΚ ≤ 10: 8 βαθμοί
R/ΑΟΚ > 10: 10 βαθμοί
Όταν σε ένα προϊόν ανιχνεύονται μη επιτρεπτά υπολείμματα φυτοφαρμάκων περισσότερων της μίας δραστικών ουσιών, ο υπολογισμός γίνεται χωριστά για κάθε ουσία. Για τον προσδιορισμό των συνολικών βαθμών λαμβάνουμε αυτοτελώς τους βαθμούς της πρώτης ουσίας με τη μεγαλύτερη βαθμολογία, στους οποίους προσθέτουμε το 50% των βαθμών της δεύτερης, το 25% της τρίτης και το 10% για κάθε επόμενη. Το ανώτατο όριο από τη διαδικασία αυτή φτάνει τους 25 βαθμούς.
Πέρα από την πολλαπλότητα των ουσιών, η βαθμολογία έχει περαιτέρω επιβαρύνσεις με ειδικές προσαυξήσεις, που αντικατοπτρίζουν την ευθύνη του ελεγχόμενου:
Αξίζει να σημειώσουμε πως η προσαύξηση των +14 βαθμών για άρνηση ή παρακώλυση ελέγχου αποτελεί την υψηλότερη μεμονωμένη επιβάρυνση του συστήματος, υψηλότερη ακόμα και από τη χρήση ουσίας απαγορευμένης στην ΕΕ (+9 βαθμοί).
Το σύστημα προβλέπει και ελαφρυντικά. Στην περίπτωση των ήσσονος σημασίας καλλιεργειών, οι υπολογιζόμενοι βαθμοί ποινής έχουν μείωση 50%. Επιπλέον, εάν ο ελεγχόμενος προβεί άμεσα σε διορθωτικές ενέργειες, όπως η άμεση απόσυρση της παρτίδας από την αγορά, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές, το επιβαλλόμενο χρηματικό πρόστιμο έχει μείωση 30%.
Το ΦΕΚ είναι διαθέσιμο για ανάγνωση ΕΔΩ.
