Στη συμφωνία για το κανονιστικό κείμενο της ΚΑΠ μετά το 2027, που έγινε στις 26/10/2026, κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Γεωργίας και Αλιείας της ΕΕ, τέθηκαν οι βασικές αρχές για μια στοχευμένη στήριξη προς τους ενεργούς αγρότες. Όπως τονίζει το κείμενο της συμφωνίας, η επόμενη ΚΑΠ θα κατευθύνει τη χρηματοδότηση προς τους αγρότες «που ασχολούνται ενεργά με τη γεωργική παραγωγή».
Για το σκοπό αυτό, το προτεινόμενο φθίνον καθεστώς στήριξης εισοδήματος βάσει έκτασης (DABIS – Αντικατάσταση της βασικής με τη φθίνουσα εισοδηματική στήριξη με βάση την έκταση) θα απλοποιήσει το ισχύον σύστημα πληρωμών, επιτρέποντας παράλληλα την καλύτερη στόχευση της στήριξης, αντανακλώντας τις συνθήκες των μεμονωμένων γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Η συμφωνία επιδιώκει να βελτιώσει την κατανομή της χρηματοδότησης, δίνοντας προσοχή στους ενεργούς αγρότες (αγρότες που ασχολούνται με ένα ελάχιστο επίπεδο γεωργικής δραστηριότητας), τους νέους αγρότες και τους μικρούς αγρότες.
Το Συμβούλιο έχει εισάγει ένα μηχανισμό αναδιανομής, ως επιλογή για τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του DABIS, παρόμοιο με τη συμπληρωματική αναδιανεμητική στήριξη εισοδήματος για βιωσιμότητα (CRISS) στην τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού της ΚΓΠ. Οι κανόνες σχετικά με τη σταδιακή μείωση και το ανώτατο όριο του DABIS θα καθοριστούν σε μεταγενέστερο στάδιο, στο πλαίσιο των οριζόντιων συζητήσεων για το ΠΔΠ.
Στο πλαίσιο αυτό, το Συμβούλιο αποφάσισε επίσης ότι ο ορισμός του ενεργού αγρότη θα είναι υποχρεωτικός για τα κράτη-μέλη, καθώς αποτελεί σημαντικό στοιχείο για τη λήψη της στήριξης από τους προοριζόμενους δικαιούχους. Παράλληλα, τα κράτη-μέλη θα έχουν την ευελιξία να προσαρμόσουν τον πραγματικό ορισμό στις δικές τους εθνικές συνθήκες. Σύμφωνα µε το συμβιβαστικό κείμενο, τα κράτη-µέλη θα έχουν ξανά τη δυνατότητα να θεωρούν αυτόματα «ενεργούς αγρότες» τα φυσικά πρόσωπα που λαμβάνουν άμεσες ενισχύσεις έως 5.000€ ετησίως. Το πλαίσιο προβλέπει επίσης πως ο ορισμός θα ισχύει σε συγκεκριμένες κατηγορίες παρεμβάσεων, όπως η εισοδηματική στήριξη ανά έκταση, οι Συνδεδεμένες Ενισχύσεις, οι ενισχύσεις για φυσικούς περιορισμούς, τα εργαλεία διαχείρισης κινδύνων, οι υπηρεσίες ανακούφισης στην εκμετάλλευση και οι ενισχύσεις κρίσεων.
Το κείμενο της συμφωνίας, τονίζει πως η ανανέωση των γενεών είναι απαραίτητη για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας. Η μελλοντική ΚΑΠ στοχεύει να καταστήσει τη γεωργία μια πιο ελκυστική και προσιτή σταδιοδρομία για τους νέους, βοηθώντας τους να ξεπεράσουν τα οικονομικά και διαρθρωτικά εμπόδια εισόδου στον τομέα. Το Συμβούλιο συμφώνησε ότι τα κράτη-μέλη θα πρέπει να παρέχουν στους νέους αγρότες υψηλότερο DABIS και υποστήριξη για την ίδρυση των επιχειρήσεών τους. Αυτό θα περιλαμβάνει και πρόσβαση σε γνώσεις, κατάρτιση και συμβουλές, καθώς και με μέτρα που καθιστούν τις αγροτικές περιοχές πιο ελκυστικούς τόπους για ζωή και εργασία. Επιπλέον, τα κράτη-μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν μια στρατηγική για την ανανέωση των γενεών, καθώς και ένα πακέτο εκκίνησης για τους νέους αγρότες, που θα περιλαμβάνει μια σειρά δράσεων που αποσκοπούν στην υποστήριξη της επόμενης γενιάς και τη βιωσιμότητα των αγροκτημάτων.
Η θέση του Συμβουλίου στοχεύει να διασφαλίσει ότι η επόμενη ΚΑΠ θα συμβάλει αποτελεσματικά στους περιβαλλοντικούς και κλιματικούς στόχους, διατηρώντας παράλληλα βιώσιμες γεωργικές επιχειρήσεις. Το προτεινόμενο πλαίσιο διαχείρισης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων θεσπίζει κοινές απαιτήσεις για λήψη στήριξης, παράλληλα με κίνητρα για αγρότες που υιοθετούν πρακτικές που ωφελούν το περιβάλλον. Οι πράσινες πρακτικές αφορούν, για παράδειγμα, μέτρα που ωφελούν τη βιοποικιλότητα ή συμβάλλουν στην προστασία των υδάτινων ρευμάτων. Η θέση του Συμβουλίου επιδιώκει να εξισορροπήσει ένα κοινό επίπεδο περιβαλλοντικής φιλοδοξίας με την ευελιξία που απαιτούν τα διαφορετικά γεωργικά συστήματα και οι τοπικές συνθήκες.
Καθώς οι αγρότες αντιμετωπίζουν αυξανόμενη αβεβαιότητα από ακραία καιρικά φαινόμενα, ασθένειες ζώων και φυτών ή αστάθεια της αγοράς, το Συμβούλιο συμφώνησε να ενισχύσει την ικανότητα του τομέα να προβλέπει, να διαχειρίζεται και να ανακάμπτει από τέτοιους κινδύνους. Για το σκοπό αυτό, το πλαίσιο προβλέπει την υποστήριξη εργαλείων διαχείρισης κινδύνων, όπως η ασφαλιστική προστασία και η υποστήριξη επενδύσεων για το μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν. Παράλληλα, επιτρέπει στα κράτη-μέλη να παρέχουν πληρωμές σε περίπτωση κρίσης σε αγρότες που πλήττονται από φυσικές καταστροφές, δυσμενή κλιματικά φαινόμενα ή καταστροφικά συμβάντα, μαζί και με αυτές που προκαλούνται από ασθένειες ζώων και φυτών.
Η θέση του Συμβουλίου αναγνωρίζει επίσης τη σημασία των συνθηκών εργασίας των αγροτών και της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Τα κράτη-μέλη θα έχουν την επιλογή να δημιουργήσουν υπηρεσίες ανακούφισης από την εργασία στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, για να βοηθήσουν τους αγρότες να έχουν πρόσβαση σε αντικαταστάτες εργαζόμενους όταν είναι άρρωστοι ή χρειάζονται άδεια για τεκνοποίηση ή φροντίδα παιδιών.
Το Συμβούλιο συμφώνησε επίσης να συνεχίσει να υποστηρίζει μια σειρά πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ανάπτυξης των αγροτικών περιοχών, ιδίως των περιοχών που αντιμετωπίζουν συγκεκριμένα μειονεκτήματα. Αυτό θα συμβάλει στον στόχο της βελτίωσης της ελκυστικότητας και της ποιότητας ζωής στις αγροτικές περιοχές. Παραδείγματα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την υποστήριξη έργων που αποσκοπούν στη διαφοροποίηση των γεωργικών δραστηριοτήτων, όπως μέσω του αγροτουρισμού ή της καινοτομίας και της ψηφιοποίησης.
Η διαπραγματευτική θέση που έλαβε έγκριση, αποτελεί τη βάση για την έναρξη των διαπραγματεύσεων μεταξύ της Προεδρίας του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σχετικά με την τελική μορφή του κανονισμού. Η χρηματοδοτική κατανομή για την περίοδο 2028-2034, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων όπως η σταδιακή μείωση και ο περιορισμός των ενισχύσεων, θα εξαρτηθεί από την τελική συμφωνία για το επόμενο ΠΔΠ στο σύνολό του.
