Ισχυρότερο ρόλο για τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, ένα δίκαιο και προβλέψιμο σύστημα εισοδηματικής στήριξης και δεσμευτική οικονομική δέσμευση για τους νέους αγρότες, ζητά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) 2028-2034. Η θέση έλαβε ομόφωνη έγκριση κατά την 172η Σύνοδο Ολομέλειας του οργάνου, με το Γενικό Γραμματέα της ΚΕΔΕ, Δημήτρη Καφαντάρη, να εκπροσωπεί την ελληνική πλευρά.
1. Ουσιαστική συμμετοχή των περιφερειών στη διακυβέρνηση των Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης (NRPPs), δηλαδή στα σχέδια που θα καθορίζουν τον τρόπο και τον προορισμό κατανομής των κονδυλίων.
2. Σαφέστερος ορισμός της έννοιας του «ενεργού αγρότη» και εφαρμογή αναδιανεμητικών ενισχύσεων, ώστε η στήριξη να καταλήγει σε όσους πραγματικά καλλιεργούν.
3. Σταθερή και δεσμευτική χρηματοδότηση για τους νεοεισερχόμενους, τις μικρότερες εκμεταλλεύσεις και τα βιώσιμα γεωργικά μοντέλα.
Η θέση της ΕτΠ έχει ως βάση της δύο γνωμοδοτήσεις.
1. Την πρώτη, για τη διακυβέρνηση της νέας ΚΑΠ, υπογράφει ο πρόεδρος της επιτροπής «Φυσικοί Πόροι» (NAT), Piotr Całbecki, περιφερειάρχης της πολωνικής περιοχής Kujawsko-Pomorskie. Οι περιφέρειες ζητούν από την Κομισιόν ενισχυμένες ρυθμίσεις εταιρικής σχέσης, καλύτερη διαβούλευση με τους τοπικούς φορείς και εκτιμήσεις εδαφικού αντικτύπου πριν τις αποφάσεις.
2. Τη δεύτερη, σχετική με την ανανέωση των γενεών, υπογράφει ο Emiliano García-Page Sánchez, πρόεδρος της κυβέρνησης της ισπανικής Καστίλης-Λα Μάντσα. Το βασικό μήνυμα εδώ είναι ότι η οικονομική στήριξη από μόνη της δεν φέρνει νέους στα χωράφια, αλλά απαιτεί, όπως αναφέρει, επενδύσεις σε δημόσιες υπηρεσίες, εκπαίδευση, φροντίδα παιδιών, υγεία, στέγαση, ψηφιακή συνδεσιμότητα και κινητικότητα, αλλιώς το επάγγελμα παραμένει μη ελκυστικό. Ζητά επίσης μια εδαφική προσέγγιση που θα δίνει στις τοπικές αρχές τη δυνατότητα να διευκολύνουν την πρόσβαση στη γη, τη χρηματοδότηση και τις συμβουλευτικές υπηρεσίες, με έμφαση στους νέους, τις γυναίκες και τους νεοεισερχόμενους.
Η ελληνική γεωργία αντιμετωπίζει σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα. Σε επίπεδο ΕΕ, οι αγρότες που έχουν ξεπεράσει την ηλικία συνταξιοδότησης διαχειρίζονται το 33,2% των εκμεταλλεύσεων, ενώ οι κάτω των 40 ετών μόλις το 12%. Στην Ελλάδα, η αναλογία είναι δυσμενέστερη, καθώς για κάθε νέο αγρότη κάτω των 39 ετών, αντιστοιχούν 9 αγρότες άνω των 65 ετών (αντιστοιχία 1 προς 9), ενώ στο σύνολο της ΕΕ η αντιστοιχία είναι 1 προς 5.
Επιπλέον, στην Ελλάδα, το ποσοστό των αρχηγών εκμεταλλεύσεων κάτω των 40 ετών είναι χαμηλότερο από 10%, έναντι του 12% που ισχύει στο σύνολο της ΕΕ. Υπό αυτές τις συνθήκες, τα εργαλεία της ΚΑΠ για την πρώτη εγκατάσταση, όπως η παρέμβαση για τους νέους αγρότες με τα ποσά ανά περιφέρεια, θα κρίνουν αν η τάση αναστρέφεται ή παγιώνεται.
Η θέση της ΕτΠ φτάνει ταυτόχρονα με τις διαπραγματεύσεις της ΚΑΠ που ακολουθεί μετά το 2027, ενώ το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο προκαλεί ανησυχίες για το ύψος του αγροτικού προϋπολογισμού. Ο Δημήτρης Καφαντάρης υπογράμμισε ότι, αν η Ευρώπη θέλει περισσότερους νέους στον πρωτογενή τομέα, οφείλει να δημιουργήσει πραγματικά κίνητρα παραμονής στην ύπαιθρο, όπως πρόσβαση σε υγεία και εκπαίδευση, σύγχρονες υποδομές, στέγαση, αξιόπιστη ψηφιακή συνδεσιμότητα και, κυρίως, ένα αξιοπρεπές και βιώσιμο εισόδημα. Το αίτημα για σαφέστερο ορισμό του «ενεργού αγρότη» και για αναδιανεμητικές ενισχύσεις έχει σχέση με τη συζήτηση που έχει ανοίξει και στην Ελλάδα, σχετικά με τον προορισμό των χρημάτων της ΚΑΠ.
