Εκτός προγράμματος των βιολογικών μένουν τελικά οι δράσεις της βιολογικής μελισσοκομίας και βιολογικής κτηνοτροφίας, σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε σε συνέντευξη τύπου ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς.
Ο υπουργός ανέφερε σχετικά:
«Είμαστε υποχρεωμένοι να ακυρώσουμε τις προβληματικές δράσεις της βιολογικής κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας. Δεν θα υπάρχει χρηματοδότηση μέχρι να βρούμε το αξιόπιστο πλαίσιο, το οποίο θα προκύψει από τις προτάσεις της Task Force, την αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου, το νέο σύστημα ελέγχων και κυρώσεων, την εκπαίδευση και προώθηση βιολογικών πρακτικών. Χρειαζόμαστε νέο ξεκίνημα».
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη συνέντευξη τύπου, μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια ο αριθμός των βιολογικών παραγωγών αυξήθηκε κατά περίπου 250%, από 34.000 το 2020 σε περίπου 119.000 το 2024.
Τα στοιχεία παρουσιάζουν επίσης μια τεράστια αύξηση ζήτησης για βιολογικές δράσεις, κυρίως για τη μελισσοκομία, όπου οι αιτήσεις ξεπέρασαν κατά πολύ τους διαθέσιμους πόρους. Χαρακτηριστικό είναι ότι για διαθέσιμο προϋπολογισμό 19 εκατ. ευρώ στη μελισσοκομία, υπήρξαν αιτήσεις ύψους 166 εκατ. ευρώ, 874% υψηλότερα από τον προϋπολογισμό. Αντίστοιχα, στη βιολογική γεωργία οι αιτήσεις έφτασαν τα 398 εκατ. ευρώ, έναντι προϋπολογισμού 172 εκατ. ευρώ (231% πάνω), ενώ στη βιολογική κτηνοτροφία έφτασαν τα 136 εκατ. ευρώ, έναντι των διαθέσιμων 115 εκατ. ευρώ.
Οι έλεγχοι που ακολούθησαν, αποκάλυψαν υψηλή παραβατικότητα και έθεσαν ερωτήματα για την αξιοπιστία των μηχανισμών πιστοποίησης. Όπως επισήμανε ο κ. Σχοινάς, η εικόνα αυτή ενεργοποίησε για πρώτη φορά εκτενείς προενταξιακούς ελέγχους, τόσο στη μελισσοκομία όσο και στην κτηνοτροφία. Στη μελισσοκομία, το 27% των ελεγχόμενων περιπτώσεων εμφάνισε ευρήματα μη συμμόρφωσης, ενώ επιπλέον 16% αποχώρησε οικειοθελώς από τη διαδικασία. Στην κτηνοτροφία τα ποσοστά ήταν ακόμη υψηλότερα, καθώς ευρήματα καταγράφηκαν στο 44% των ελέγχων και αποχωρήσεις στο 25%.
Συνολικά, για περισσότερους από τους μισούς ελεγχόμενους, είτε βρέθηκαν προβλήματα είτε εγκατέλειψαν τη διαδικασία πριν την ολοκλήρωση του ελέγχου. Το στοιχείο αυτό ενίσχυσε τις ανησυχίες ότι σημαντικό μέρος της εκρηκτικής αύξησης των παραγωγών, ενδεχομένως να είχε σχέση περισσότερο με τις επιδοτήσεις παρά με πραγματική βιολογική δραστηριότητα.
Οι αρχές εξέτασαν και τους Οργανισμούς Ελέγχου και Πιστοποίησης. Ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ διενήργησε ελέγχους σε όλους τους 16 εγκεκριμένους φορείς πιστοποίησης, ενώ επέβαλε 8 χρηματικά πρόστιμα σε 6 από αυτούς. Παράλληλα, το ΕΣΥΔ ανέστειλε τη διαπίστευση 2 φορέων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥπΑΑΤ, υπήρξαν σε κάποιες περιπτώσεις, μεγάλοι αριθμοί ελέγχων από τον ίδιο ελεγκτή την ίδια ημέρα ή κατά τους ελέγχους, ενώ υπήρξαν δηλώσεις 300 κυψελών και εν τέλει εντοπίστηκαν ελάχιστες ή καμία.
Όπως επισήμανε ο κ. Σχοινάς, το ΥπΑΑΤ προχώρησε σε μια σειρά μέτρων, παγώνοντας πληρωμές παραγωγών που συνδέονταν με κυρωμένους φορείς, αναστέλλοντας την έγκριση νέων φορέων πιστοποίησης και σταματώντας νέες εντάξεις στις δράσεις βιολογικής μελισσοκομίας και κτηνοτροφίας. Παράλληλα, η Ελλάδα απέστειλε αναφορές στη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG AGRI), ενώ ακολούθησαν επιστολές και συστάσεις από τις Βρυξέλλες σχετικά με την ανάγκη αυστηρότερης εποπτείας και θεσμικών αλλαγών.
Σύμφωνα με το κυβερνητικό σχέδιο, το επόμενο διάστημα αναμένει αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου, δημιουργία νέου συστήματος ελέγχων και κυρώσεων, αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας των πιστοποιήσεων. Ειδικότερα, ανακοινώθηκαν τα εξής μέτρα:
Το ΥπΑΑΤ έχει κοινοποιήσει τα παραπάνω στην Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης (DGAGRI) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και διατηρεί συνεχή επικοινωνία και συνεργασία για τις απαραίτητες ενέργειες, για τη θωράκιση της αξιοπιστίας της βιολογικής παραγωγής και την προστασία των καταναλωτών και των παραγωγών.
«Το μήνυμα είναι σαφές. Δεν είναι δίκαιο και νόμιμο οι καταναλωτές να αγοράζουν προϊόντα με βιολογική ετικέτα με τιμές που δεν ανταποκρίνονται στις προϋποθέσεις των βιολογικών», σημείωσε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Σε ό,τι αφορά τα κονδύλια που προορίζονταν για τις δύο δράσεις της βιολογικής μελισσοκομίας και βιολογικής κτηνοτροφίας, θα ανακατευθυνθούν σε άλλες δράσεις και προγράμματα, σε συνεννόηση με τις Βρυξέλλες, με αναμενόμενες σχετικές ανακοινώσεις.
